مسأله 48 - اگر واقف گفته باشد كه اين را بر اولاد نسل بعد از فعل و بطن بعد از بطن وقف كردم آنچه از ظاهر متبادر مىشود اين است كه ميان بطون ترتيب قرارداد ماست تا از بطن سابق كسى مانده نوبت به بطن لاحق نمىرسد ، بنابراين هيچ پسرى با پدر خود يا هيچ برادرزادهاى با عموى خود در سهم بردن از وقف شريك نمىشود .
مسأله 49 - اگر خارج از وقف چيزى معلوم شود و يا به دست نيايد كه آيا واقف بين همهء بطون ترتيب قرار داده و يا اينكه همهء آنها را در يك مرتبه قرار داده است ظاهراً سهم طبقهء اوّل قطعى است و در مابقى بايد ميان همهء آنها قرعه انداخته شود .
مسأله 50 - اگر واقف گفته باشد كه اين را براى اولاد ذكورم وقف كردم . وقف فقط مختص به ذكور است از هر طبقهاى كه هست ، و اين شامل ذكور از دختران نمىشود .
مسأله 51 - اگر واقف موقوفه را به ترتيب وقف كرده باشد ، به همان صورت كه وضع كرده است اجرا مىگردد گاهى مىشود كه ترتيب را بين طبقهء سابق و لاحق قرار داده است و با رعايت الاقرب فالاقرب وقف كرده است . كه در اين صورت هيچ فرزندى با وجود پدر از وقف سهم نمىبرد و حتى هيچ برادرزادهاى با وجود عمو و عمه و هيچ خواهرزادهاى با وجود خاله و دايى . گاهى هم ترتيب آن را بين پدران و فرزندان از هر طبق قرار داده است پس اگر در يك طبقه چند برادر باشند و برخى از آنان اولاد داشته باشند تا زمانى كه پدر زنده است آن اولاد سهم نمىبرد امّا اگر پدر آنها از دنيا رفت او با عموهايش در يك طبقه قرار مىگيرند و واقف از اين دو صورت هر يك را كه خواست مىتواند قرار دهد .
مسأله 52 - اگر واقف گفته باشد كه اين را براى اولادم طبقه بعد از طبقه وقف كردم . اگر يكى از آنان از دنيا رفت فرزندان او سهم او را مىبرند . حال اگر يك فرزند داشته باشد همان فرزند سهم پدر را مىبرد و اگر چند فرزند داشته باشد سهم پدر را به طور مساوى بين خود تقسيم مىكنند : و اگر آنكه از دنيا رفته فرزند نداشته باشد سهم او را كسى مىبرد كه در همان طبقه واقع است و آن فرزندى كه سهم پدر خود را گرفته از آن چيزى نمىبرد ، و با اهل آن طبقه شريك نمىشود .
مسأله 53 - اگر واقف بر علما وقف نمايد ، اين وقف بر علماى شريعت منصرف مىشود و شامل طبيب و منجم و . . . نمىشود .
مسأله 54 - اگر چيزى را به يكى از مشاهد مانند نجف وقف نمايد آن چيز به مجاورين و كسانى كه در آنجا توطّن گزيدهاند و يا وطن اصلى آنان است اختصاص دارد و اين وقف شامل زائرين و يا مسافرين كه به آن شهر آمدهاند نمىشود .
مسأله 55 - اگر واقف مالى براى كسانى كه در نجف مشغول به تحصيل هستند و اهل
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 257
مساهمون: السيد الخميني
ص٢٥٧