اين است كه اقرار كننده مىخواهد بگويد كه ذمهء من مشغول به چيزى از متعلّقات اين اماكن است مانند غلّه موقوفه يا پول نذرى و يا چيزى كه شخصى وصيّت كرده است كه براى مصالح آن اماكن استفاده شود .
مسأله 13 - اگر مقرٌله اقراركننده را تكذيب نمايد در صورتى كه مقرٌبه دين و يا حق باشد ، ديگر آن را از اقراركننده مطالبه نمىكنند و ظاهراً ذمهاش برى است . و اگر مقرٌبه عين خارجى باشد ، به واسطهى اين تكذيب مجهول المالك مىشود و همچنان نزد اقرار - كننده باقى مىماند يا نزد حاكم مىرود تااينكه صاحب آن معلوم شود ، البته همهى اينها به حسب ظاهر است ، امّا به حسب واقع اقراركننده بايد شاهد بياورد و ذمهى خود را از دين برى سازد . و از اين عين خارجى نيز خود را رها سازد ، و آن را به مالكش برساند حتى اگر به طريقى آن را مخلوط نمايد و او نيز نفهمد . حال اگر مقرٌله دست از تكذيب برداشت در صورتى كه اقراركننده هنوز به اقرار خود باقى است بايست آن را به مقرٌ به بدهد ، و در غير اين صورت مسأله محل تأمل است .
مسأله 14 - اگر اقرار كننده به چيزى اقرار نمايد و بلافاصله بعد از آن چيزى بگويد كه در ضديّت با آن اقرار باشد ، اقرار او را مىگيرند و به ضرّر آن توجه نمىكنند . مانند اينكه بگويد : فلانى ده تومان نه نُه تومان از من طلب دارد . در اين صورت او ملزم به دادن ده تومان مىشود ، و نيز اگر بگويد : او ده تومان پول شراب و يا قمار از من طلب دارد . در اين صورت ده تومان از او گرفته مىشود و به گفتههاى بعدى او توجّه نمىشود . همچنين اگر بگويد كه او نزد من امانتى دارد امّا تلف شد . كلمهء نزد من دارد ظاهراً به وجود آن در حال حاضر دلالت دارد . ولى اگر بگويد او نزد من امانتى گذاشته بود و تلف شد ، بين دو جمله تناقضى موجود نيست امّا ادعا است و بايد و بررسى شود .
مسأله 15 - استثناء از مطلب قبل جزء منافات نيست بلكه دو جمله مثبت مابقى را مستثنى مقرٌبه است و در جمله منفى خود مستثنى مقرٌبه است . بنابراين اگر بگويد اين خانهاى كه در دست من است ملك فلانى است الّا فلان اتاق آن . اقرار به اين كرده است كه غير آن اتاق مابقى ملك فلانى است . و اگر بگويد : فلانى از اين خانه به جز فلان اتاق را مالك نيست اقرار به اين كرده است كه فقط همان اتاق ملك اوست . اين زمانى است كه اخبار نسبت به حق غير بر مقرّ باشد . امّا اگر به حقى كه بر غير دارد متعلق گردد ، مطلب به عكس مىشود . بنابراين اگر بگويد : همهء اين خانه از من است به جز فلان اتاق اقرار كرده كه حقى نسبت به آن اتاق ندارد . بنابراين اگر بعد از آن ادعا نمايد كه همهء خانه مال اوست اين مطلب از او شنيده نمىشود . اگر بگويد در اين خانه جز فلان چيزى ملك من نيست ، به اين اقرار كرده است كه به غير آن اتاق چيزى را مالك نيست .
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 238
مساهمون: السيد الخميني
ص٢٣٨