در اين معامله شرط كنند كه عامل سهمىاز زمين ببرد و يا اينكه تنها در درختان سهيم باشد چه اينكه اين نهالها از مالك باشد و چه از عامل . پس نهالها ملك صاحب آن است در صورتى كه مالك ، مالك زمين هم باشد عامل تنها مىتواند اجرت خود را مطالبه نمايد و اگرملك مال عامل باشد در اين صورت بايد اجاره زمين را به مالك بپردازدحال اگر تراضى كردند كه بر اين كه درختهاى عامل بدون اجاره و يا با اجاره در زمين مالك باقى بماند كه هيچ ، در غير اين صورت مالك زمين مىتواند به عامل دستور دهد نهالها يش را از زمين او ريشه كن كند ، و اگر به خاطر اين كار زمينش نقصى پيدا كرد بايد به مالك ارش پرداخت نمايد همانگونه كه عامل مىتواند درخت خود را از زمين او ريشه كن نمايد و اگر اين كار را كرد مالك بايد زمين را مسطح نمايد و صاحب زمين حق ندارد او را مجبور نمايد به اين كه درختان را در زمين باقى گذارد هر چند اجرتى هم از او نخواهد .
مسأله 13 - اگر كسى بخواهد معامله مانند مغارسه انجام دهد و به نحو مشروع باشد ممكن است . و آن به اين صورت است كه نتيجهى مغارسه تحت عنوانى مشروع نمايد و مالك زمين و درختان با هم شريك شوند و يا اينكه درختان را با هم بخرند هر چند كه مالك عامل را وكيل نمايد كه هر چه درخت خريدى براى هر دوى ما بخر ، و سپس عامل را اجير كاشتن درختان نمايد و تا مدتى معين به آنها آب بدهد و در قبال اين خدمات نصف منافع و يا نصف زمين ملك او شود . و يا اگر زمين درختان ملك صاحب زمين است نصف آن را به ديگرى تمليك نمايد به اين خاطركه نصف باقىمانده را بنشاند و يا اينكه مدتى خدمت نمايد و درختكار هم شرط نمايد كه من اين كار را انجام مىدهم به اين شرط كه اين درختان تا فلان مدت در زمين تو باقى بماند ، و اگر درختها ملك عامل باشد و نصف آن را تمليك مالك زمين كرده عوض را نصف آن و يا نصف ميوه درختان قرار دهد و بر عليه خود شرط نمايد كه درخت صاحب زمين را بنشاند و تا فلان مدت به آن را خدمت كند .
مسأله 14 - مالياتى كه دولت از نخل و ديگر درختان خراجى مىگيرد بر عهدهى مالك آن است مگر آنكه ضمن عقد شرط كرده باشند كه درختكار بپردازد و يا اينكه هردو بدهند .
مسأله 15 - عامل نمىتواند بر سر همان زمين با ديگرى مساقات نمايد مگر اينكه مالك اين اجازه را به او داده باشد ، امّا برگشت اين اذن بر اين است كه عامل خود را وكيل نمايد كه مساقات خود را فسخ كند و آنگاه با ديگرى مساقات ببندد درنتيجه عامل اول ديگر مستحق چيزى نيست . بله بنا بر ظاهر اين كار جايز است كه عامل شخص ثالث را شريك خود در عمل نمايد .
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 181
مساهمون: السيد الخميني
ص١٨١