دارا نيز از دو تا سه تومان از اين پول به وام گرفتند ، تا نشان دهند كه وامدار محمود هستند و كمتر به آنها تعرض شود . بازرگانان حتى پولهاى بيشترى نيز وام گرفتند .
84 - در 19 ( 30 مه ) محمود ارمنيان را بازداشت و بقيت پولى كه پيش از اين بر ذمت گرفته بودند طلب نمود . آنان پاسخ دادند : « ما هر آنچه داشتيم پرداختيم و ديگر چيزى براى ما نمانده است . ما از كجا مىتوانيم اين پول را فراهم سازيم ، در حالى كه حتى ما را آن قدر چيز نمانده است كه نان روزانهء خود را خريدارى كنيم ؟ ما را از اين پيش لقمه نانى فراچنگ مىآمد ، از آن نيز ما را محروم ساختيد و اينك هم ما را به حال خويش نمىگذاريد . » .
محمود گفت : « [ اصلا ] چرا ارمنيان بايد پولى داشته باشند ؟ پول سربازان ما را بايد كه جنگاور و رزم آزمايند . پول ، خانه و اثاثى كه در دست شما است ، همه زايد و بىمورد است . ارمنيان را بايد كه برزيگرى كنند ، زمين را شيار نمايند و بذر افشانند . » .
85 - در 1 ( 12 ) مارس محمود شروع كرد بر ارمنيان جلفا و آنان كه در روستاها بودند ، و همچنين بر مسلمانان كشاورز ايرانى ماليات « 1 » وضع كند ، و به همان گونه كه از آن پيش براى هزينههاى كشور به شاه سابق [ ماليات ] مىپرداختند ، از آنان مىخواست بپردازند .
86 - امان اللّه از اين ژزف پرسيد : « اين روسيان چگونه كسانند ؟ » از فرنگيانند يا نه ؟ و اگر از آنان نيستند پس چه كسانند ؟ وى پاسخ داد كه : « آنان را ديگر گونه نژاد است ، ولى همانند فرنگيانند و كشورى سخت بزرگ را در
هامش
( 1 ) - در متن مالهجات آمده است ، كه تحريفى است از دو كلمه مال و جهات كه به معنى اجاره بهاى زمين و ماليات ارضى است . ( ك . م ) .