خاتمه مؤلف كتاب
مؤلف اين كتاب محمد بن احمد بن على حسنى فاسى مكّى مالكى گويد : من اين كتاب را مختصرتر از آن چه در دسترس است ، تأليف كردم و پس از آن ، مطالب مفيد بسيارى را به آن افزودم كه نزديك به مقدار اوليه آن بود و تعداد شانزده باب به بابهاى اوليه آن اضافه كردم ، زيرا در آغاز ، باب آخر ، يعنى باب بيست و چهارم خيلى طولانى شده بود ، لذا آن را هفده باب ساختم و بدين گونه ، تعداد بابهاى آن به چهل رسيد . به همهء بابهاى آن ، بخشهاى مفيدى اضافه شد و در بسيارى ازموارد ، آنچه را كه درستىاش بر من روشن شد ، اصلاح كردم و در برخى از بابها آن چه را در بابهاى ديگر يادآور شده بودم ، تكرار كردم . پس از آن كه تأليف مختصر نخست به ديار مصر و مغرب و يمن و هند رسيده بود ، باب آخر آن را به هفده باب تقسيم كردم و از اين رو ، گنجاندن اين هفده باب در آنها ، برايم ميسر نگرديد . من در اواخر سال 811 ه ، مختصر نخست راتأليف كردم و آن چه در دو سال 815 و 816 افزودم ، خيلى بيش از افزودههاى پيش از آن بود و در سال 816 ، بابهاى كتاب را به چهل رساندم و در محرم و صفر سال 817 در مكه ، مطالببسيارى به آن افزودم و در شوال و ذىالقعده همان سال نيز در جزيرهء كمران « 1 »
هامش
( 1 ) . جزيرهاى در جنوب شرقى درياى سرخ در برابر بندرهاى تهامه .