در سال 766 « 1 » ، سلطان ملك اشرف ، شعبان بن حسن بن ملك ناصر ، محمد بن قلاوون ، حاكم مصر ، فرمان به حذف ماليات حج در مكه نسبت به كالاهاى تجارى ، به استثناى « كارم » « 2 » و بازرگانان هند و عراق داد ، و عوارض مربوط به مواد غذايى را حذف كرد . عوارضى كه در مكه از مواد غذايى مىگرفتند يك مدّ « 3 » غلهء جده بوده ، كه عبارت از دو مدّ مكى از هر بار غلهاى بود كه از جده مىرسيد . و يك مدّ مكى و ربع مدّ مكى از هر بار غلهاى بود كه از جده مىرسيد ، يك مدّ مكى و ربع مدّ مكى از هر بار غلهاى كه از طائف و بجيله « 4 » مىرسيد ، و هشت دينار مسعودى از هر بار خرماى « لبان » كه به مكه مىرسيد ، و سه دينار مسعودى از هر بار خرماى « محشى » كه به مكه مىرسيد و شش [ دينار ] مكى ، بابت هر رأس گوسفندى كه به مكه مىرسيد و يك ششم و يك هشتم از روغن و عسل و سبزيجاتى كه در مكه به فروش مىرسيد . البته مشروط بر آن كه بهاى آنها را به [ دينار ] مسعودى - ارزش گذارى كنند ؛ و اگر چنين شود ، به ازاى هر پنج دينار يك دينار مسعودى گرفته مىشد . همچنين از هر يك هشتم سبد خرما نيز مشروط بر اين كه در بازار و به قصد امرار معاش فروش رفته باشد ، يك دينار مسعودى دريافت مىشود .
و آن چه را بابت خرما مىگيرند در همان ابتدا از كسى كه به مكه آورده مىگيرند . علاوه بر آن ، مبالغى نيز از هر چه در بازار به فروش مىرسيد ، گرفته مىشد و مردم در اين مورد ، مشقت زياد مىكشيدند ؛ به طورى كه به من گفتهاند كه يك نفر ، گوسفند وارد كرد ، ولى مبلغ داده شده براى گوسفندان ، به ميزان مقرر نبود و به همين دليل تازيانهاش زدند و از وى نپذيرفتند و اينك همه اين تعدّى و ستمها به دست امير يلبغا ، معروف به خاصكى ، از مدبّران مملكت ، در دولت ملك اشرف ، شعبان ، بر طرف شد ، و حاكم مكه نيز به جاى اين عوارض لغو شده ، شصت و هشت هزار درهم از بيتالمال قاهره و نيز يك هزار
هامش
( 1 ) . السلوك ، ج 3 ، ق 1 ، ص 98 .
( 2 ) . نوعى سنگ گرانبها
( 3 ) . پيمانهء غله .
( 4 ) . بجيله ، روستايى در باديه در اطراف طائف .