عيد قربان ، آن جا را ترك گفتند . در اين ميان همراه با حجاج شام ، كاروانى از حلب هم آمده بود و اين حادثه ، جز در سال 787 ه ، سابقه نداشت . در اين سال ، عراقىها نيز پس از چندين سال ، به حج رفتند و رسيدن كاروان عراقيان در روز صعود [ روز رفتن به مواقف ] بود و تعداد اندكى در كاروان عراق حضور داشتند و گفته مىشود تنها پانصد شتر بوده است . « 1 » همچنين در سال 800 ه ، كاروانى متعلق به ملك اشرف ، حاكم يمن ، همراه با اطرافيان خود ، به حج آمد و شريف ، محمد بن عجلان ، نيز در خدمتش بود و گروهى از بزرگان تجار و فقهاى مكى و ديگران ، با وى حج كردند و حجاجى كه همراه كاروان بودند در نزديكى مكه ، دچار تشنگى شدند و گروهى از آنان مال باختند و در عرفه همراه با ديگر كاروانها در روز جمعه ، توقف صورت گرفت .
در سال 803 ه « 2 » بر خلاف معمول ، كسى ، از شام به حج نرفت . علت نيز آن بود كه تيمورلنگ در اين سال ، قصد سرزمينهاى شام كرد و بر آن چيره شد و آن جا را ويران ساخت ، و ويرانىهاى كه در دمشق بوجود آمد ، بيش از ساير شهرهاى شام بود ، زيرا تاتارها آن جا را پس از استيلاى ملك ناصر فرج و عزيمت به سرزمين مصر به آتش كشيده بودند . تاتارها وارد دمشق شدند . استيلاى تاتارها بر دمشق با امان دهى به مردمان آن همراه بود و دمشقيان متعهد شده بودند كه اموالى به تاتارها بدهند ، زيرا تاتارها پس از عزيمت سلطان از دمشق ، قلعهء آنجا را به محاصرهء خود درآوردند و قسمتى از آن را ويران ساختند . از اين رو ، شامىها از شهر ، خارج شدند و نزد آنان رفتند و امان خواستند و تعهد دادند به آنان اموالى پرداخت كنند . تاتارها شهر دمشق را پس از به آتش كشيدن در سوم شعبان ترك كردند . پس از آن ، قلعه و جامع اموى و بناهاى اطراف آن ، تعمير شد و ويرانىها ، مرمت گرديد .
هامش
( 1 ) . دربارهء وقايع اين سال نگاه كنيد به : السلوك ، ج 3 ، ق 1 ، صص 842 - 841 . ابنا الغمر ، ج 1 ، ص 495 .
( 2 ) . يعنى در زمان فرج بن برقوق ( 815 - 801 ه ) .