آشوبى به پا خاست و ظاهراً بيش از بيست نفر - علاوه بر كشتههايى كه شمرده نشدند - به قتل رسيدند . مردم در آن روز مغربىها و مصرىها و ديگران را در راه منى به شهرهايشان ، مورد چپاول قرار دادند و در آن اوضاع نابسامان ، چهار نفر از دوستان آن مرد را دستگير كردند و آنها اعتراف كردند كه يكصد نفر هستند ، سپس آن چهارنفر را گردن زدند . « 1 » ذهبى اين حادثه را در شمار حوادث سال چهارصد و سيزده ذكر كرده و آن را از ابناثير از محمد بن على بن عبدالرحمن علوى نقل كرده و داستان را به مضمونى كه ابناثير ذكر كرده ، باز گفته افزوده كه ده تكسوار بر در مسجدالحرام منتظر بودند تا به كمك مرد مهاجم به حجرالاسود بيايند . وى آورده است كه مرد مهاجم ، بلند قامت و تنومند و سرخ چهره و موبور بود و از هلال بن محسن نقل كرده كه آن مرد ، از جمله كسانى بود كه حاكم عبيدى آنها را فريب داده و دينشان را فاسد كرده بود . برخى نيز گفتهاند كه گويا اين حادثه در سال چهارصد و شصت و اندى اتفاق افتاده كه قطعاً نادرست است و در خبرى كه به اين مطلب اشاره شده آمده كه قاتل فرد مهاجم به حجرالاسود ، مردى از اهل يمن و از قبيله سكاسك بوده است .
بنا به گفتهء عتيقى ، در سال چهارصد و پانزده و پس از آن تا سال چهارصد و بيست و سه ، اهل عراق حج به جا نياوردند و علت آن ، نرسيدن اهالى خراسان بود ، گو اين كه عتيقى در خصوص سال چهارصد و بيست و يك ، مىگويد : كاروان بزرگى از اعراب از كوفه به حج رفتند و در آخر محرم ، همگى سالم به كوفه بازگشتند . وى در مورد سال چهارصد و بيست و دو مىگويد : گروهى پياده از كوفه به حج رفتند و شمار زيادى از ايشان در راه ، جان باختند . ذهبى مطلبى در تأييد اين گفته نقل كرده ، اما در مورد سالهاى چهارصد و پانزده و بيست و دو چيزى نمىگويد .
همچنين بنا به گفتهء عتيقى ، در سال چهارصد و بيست و سه « 2 » اهل خراسان و عراق
هامش
( 1 ) . الكامل ، ج 9 ، ص 324 و 333 . ابن الجوزى اين فاجعه را در سال 413 ه دانسته است ( ج 8 ، ص 8 ) .
( 2 ) . در ايام خلافت قائممقام قادر عباسى ( 468 - 422 ه ) و فرمانروايى ظاهر فاطمى بر مصر ( 437 - 411 ه ) .