كن ؛ سه بار اين جمله را تكرار فرمود . « 1 » آن چه ابناسحاق و ديگران درباره گماردن عتاب بر مكه آوردهاند يك سو و آن چه كه ابراهيم ابنعقبه و طبرى ذكر كرده و آوردهاند - مبنى بر اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله عتاب را به عنوان امير مكه و معاذ را به عنوان امام و فقيه آن جا برگمارد و هبيره نيز با معاذ در امامت مكه شركت داشت - از سوى ديگر ، قابل جمع است و با آن چه در شرح حال هبيره گفته شده كه بعد از فتح مكه ، در آن جا نماز جماعت خواند ، منافاتى ندارد ، زيرا اين امكان وجود دارد كه وقت نماز رسيده و هبيره هم در ميان مردم بوده و معاذ بن جبير نيز كارى داشته و هبيره براى تحصيل ثواب نماز اول وقت ، اقدام به خواندن نماز براى مردم نموده باشد .
و نيز احتمال دارد كه هبيره پيش از معاذ ، امامت نماز جماعت مردم را به عهده داشته و معاذ نيز براى كسانى كه در جماعت هبيره حضور نمىيافتند ، نماز به جاى مىآورده است ؛ البته اين احتمال كه اخبار مربوط به ولايت عتاب را متضاد بدانيم ، بيشتر است . زبير بن به كار در مورد مدت ولايت او بر مكه مطلبى بدين شرح آورده : پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله عتاب را به عنوان والى مكه گمارد و تا زمان وفات آن حضرت ، عتاب كارگزارى وى در مكه را برعهده داشت . ابن عبدربه نيز اين مطلب را آورده ، ولى مدت زمان ولايت او را بيشتر دانسته است ؛ او مىگويد : عتاب در روز فتح مكه ، اسلام آورد و همان سال ، پيامبر صلى الله عليه و آله به هنگام خروج از مكه به قصد حنين او را به كارگزارى خود در مكه گمارد و نيز در همان سال ، يعنى سال هشتم ، حج را براى مردم برگزار كرد و مشركان نيز به شيوهء خود به حج پرداختند . سپس مىگويد : او همچنان اميرى مكه را برعهده داشت تا اين كه رسول خدا صلى الله عليه و آله وفات يافت و ابوبكر او را در مقام خود تثبيت كرد و تا هنگام مرگ ، اين مقام را برعهده داشت و چنان چه واقدى گفته است ، روز وفات وى همان روزى بود كه ابوبكر وفات يافت ؛ و مىگويد : آن دو در يك روز وفات يافتند و فرزندان عتاب و محمد بن سلام و ديگران مىگفتند كه در روز به خاك سپارى عتاب بن اسيد ، خبر وفات ابوبكر هم رسيد .
هامش
( 1 ) . اخبار مكه ، ج 2 ، ص 151 .