يكى از دو زن خواننده ابنخطل و امان گرفتن ديگرى گفته است ، در تعارض است و با گفتهء ابناسحاق مبنى بر اين كه ساره يكى از دو خوانندهء زن ابنخطلبوده كه پيامبر صلى الله عليه و آله دستور كشتن او را داد ، نيز تعارض دارد كه من سابقهاى در اين مورد نديدهام .
ابناسحاق ، آن خواننده زنى را كه پيامبر صلى الله عليه و آله به او امان داد ، مشخص نساخته است ولى حافظ مغلطاى نام او را ذكر كرده و گفته است : و ابنخطل را ابوبرزهء اسلمى به قتل رساند و از دو خوانندهء زن او ، يكى فرتنى بود كه اسلام آورد و [ ديگرى ] قريبه كه كشته شد .
ابناسحاق ، ساره را به عنوان كسى كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه دستور قتل او را صادر كرد ، نام نبرده است . فاكهى نيز به نقل از ابن جريج مطلبى به اين مضمون دارد كه آن زن ، مادر ساره بود و حافظ عبدالغنى بن سعيد مصرى در « مبهمات » مطلبى ذكر كرده كه با آن چه فاكهى به نقل از ابن جريج آورده ، مطابقت دارد .
سخن ابناسحاق گوياى آن است كه ساره در زمان فتح مكه ، كشته نشده است ولى فاكهى از ابنجريج نقل كرده كهامساره در هنگام فتح مكه ، به قتل رسيد . حال اگر امساره ( مادر ساره ) كه ابنجريج ياد كرده ، همان ساره باشد كه ابناسحاق ذكر كرده ، بدين معناست كه ابناسحاق اسم او و حيات وى در زمان فتح مكه را تغيير داده است . و اگر امساره كه ابنجريج از او نامبرده ، شخص ديگرى غير ساره باشد كه ابناسحاق نام او را ذكر كرده ، بدين معناست كه ابناسحاق بخشى از نامهايى را كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه دستور قتل آنها را صادر فرمود ، نياورده است كه اين مطلب از سخن ابنجريج ( و نه از گفتهء ابناسحاق ) ، روشن مىشود و سخن اول هم منطقىتر به نظر مىرسد . اگر چنين باشد ، از گفتهء فاكهى به نقل از ابنجريج مطلبى برداشت مىشود كه از سخن ابناسحاق برداشت نمىشود و آن ، علت دستور پيامبر صلى الله عليه و آله مبنى بر قتل امساره است . اين امر در وهلهء نخست از ذكر خبرى كه فاكهى آورده ، برداشت مىشود ، زيرا گفته است : سعيد بن عبدالرحمن به نقل از هشام بن سليمان مخزومى از ابنجريج مىگويد : به اطلاعم رسيده كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه به همگان جز چهار نفر ، امان داد كه آنها عبارتند از :
عبدالعزيز بن خطل ، مقيس بن صبابه ، عبداللَّه بن ابىسرح و امساره آوازهخوان بنىهاشم كه صبح و شب پيامبر صلى الله عليه و آله را نفرين مىكرد و در پى فرمان حضرت كشته شد .
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 230
مساهمون: محمد مقدس
ص٢٣٠