تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 166

مساهمون:

ص١٦٦
بايستند و دست ستمديده را بگيرند و حق او را بازستانند . آن گاه نزد عاص بن وائل رفتند و كالاى مرد زَبيدى را از وى گرفتند و به صاحبش باز گرداندند . قريش گفتند : « اينان كارى با فضيلت انجام دادند » و بدين ترتيب اين پيمان را حلف الفضول ناميدند . زبير بن عبدالمطلب گفت :
حَلَفَتُ لَنِعْقِدَنَّ حَفاً عَليهم * وإن كُنّا جَميعاً أهلَ دار نسميه الفضول إذا عقدنا * مقربة الغريب لذى الجوار ويعلم من حوالى البيت أنا * أباة الضَّيْم نمنع كلّ عار
ابوبكر بن ابىشيبه به نقل از عمرو بن ابوبكر آورده است : گفته مىشود در ميان جُرْهُمىها چنين پيمانى وجود داشت و مردانى از جمله فضل ، فضال و فضاله در شمار آن بودند و بنا بر اين پيمان را حلف الفضول ( يعنى پيمان فضل‌ها ) ناميدند . زبير بن عبدالمطلب در اين باره سروده است :
إن الفضول تحالفوا وتعاقدوا * أن لا يقيم ببطن مكة ظالم أمر عليه تعاقدوا وتواثقوا * فالجار المظلوم فيهم سالم
از اخبار مربوط به حلف الفضول چنين بر مىآيد كه علت نام‌گذارى اين پيمان بدين نام ، آن بوده كه پيش از آن پيمانى وجود داشت كه از سوى گروهى از جرهمىها تشكيل شده بود كه به هر يك از آنان فضل يا چيزى نزديك به اين نام ، مىگفتند . ( و لذا به پيمان فضل‌ها شهرت يافت ) سهيلى نيز به وجه تسميهء حلف الفضول اشاره كرده و گفته است : علت نام‌گذارى اين بوده كه هم‌پيمانان ، سوگند ياد كرده‌اند فضول ( فضل‌ها ) را مجدداً احيا كنند . وى پس از نقل داستان از ابن‌قتيبه مىگويد : علت اين نام‌گذارى ، اين بوده كه گروهى از جرهمىها يكى به نام فضل بن فضاله و دومى به نام فضل بن وداعه و سومى به نام فُضيل بن حارث و همراهان اينان پيش از قريش ، چنين پيمانى را تشكيل داده بودند . گفتهء ابن‌قتيبه درست
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 166 | محمد مقدس / محمد بن أحمد الفاسي المكي