از سمت جبلالرحمه ، 37 ذرع آهنى برابر 42 ذرع و دو هفتم ذرع دستى است و از « موقف المحامل » در عرفه تا ركن مسجد نَمِرَه كه در كنار عرفه و جاده قرار دارد 3395 ذرع و يك چهارم ذرع ( آهنى ) است كه برابر با 3876 ذرع دستى و به اندازهء يك ميل و سه چهارم يك هفتم ميل به اضافه دو ذرع - با احتساب هر ميل 3500 ذرع - است .
و از ديوار باب بنىشيبه تا موقفالمحامل در عرفه 43088 ذرع و يك هفتم ذرع دستى است و با احتساب هر ميل برابر با 3500 ذرع ، دوازده ميل و يك پنجم و يك دهم و يك صدم ميل به علاوهء سه ذرع و يك هفتم ذرع است و فاصلهء آستانهء باب معلّاة تا موقفالمحامل در عرفه 40961 ذرع و يك هفتم ذرع دستى و با احتساب هر ميل برابر با 3500 ذرع ، يازده ميل و سه پنجم ميل و يك دهم ميل و يك پنجم يك هفتم يك دهم ميل به علاوهء يك ذرع و يك هفتم ذرع است .
توقف بر كوهى كه در عرفه است و به آن جبلالرحمه مىگويند ، هيچ فضيلتى ندارد ؛ زيرا مالك وقوف بر كوه عرفه را مكروه دانسته است . صعود از اين كوه دشوار است ليكن وزير جواد اصفهانى راه آن را ( نسبتاً ) هموار كرد و در آن مسجدى و حوضى بنا كرد . گنبدى كه در حال حاضر در آنجا وجود دارد ، در سال 799 و پس از سقوط گنبد قبلى ، در سال پيش از آن بنا گرديد و بناى آن از هزينهاى كه ملك ظاهر برقوق ، حاكم مصر براى آن منظور كرده بود ، انجام نشد . من ندانستم كه ( بار اوّل ) اين گنبد چه هنگام بنا گرديد ، ولى بنا به گفتهء ابنجبير ، اين گنبد در سال 579 وجود داشته و او يادآور شده كه اين گنبد منسوب به « امّ سلمه » بوده است . « 1 »
مسجد عرفه و حكم توقف در آن
مسجد عرفه ، همان مسجدى است كه در روز عرفه ، امام جماعت در آن به نماز مىايستد و اين مطلب كه پيشتر گفتيم : « اين همان مسجد عرفه است » ، با سخن ازرقى در
هامش
( 1 ) - رحلهء ابنجبير ، ص 153