محلّ توقّف پيامبر صلى الله عليه و آله در عرفه
گروهى از علما ، محل توقّف پيامبر را تعيين كردهاند ، ولى در اين مورد مطلبى چون مطلب قاضى بدرالدينبن جماعه نيافتم . از اين رو تنها به نقل گفتهء او بسنده مىكنم :
دايىام قاضى حرمين محبّالدين نويرى به من خبر داد كه قاضى عزالدينبن جماعه در « منسك » خود گفته است : لازماست محلّ توقّف حضرت رسول صلى الله عليه و آله تعيين شود و مرحوم پدر من در اين راه تلاش و كوشش فراوان كرد و همهء روايات مربوط را گرد آورد وگفت :
اين محل ، شكافِ مرتفع مشرف بر جايگاه است كه از سمت پشت به طرف پشته ، بالا رفته است و در سمت راست و پشت آن دو صخرهء متصل به صخرههاى كوه موسوم به جبلالرحمه است . اين شكاف ميان كوه ياد شده و بناى چهارگوش سمت چپ آن واقع است و كمى به كوه نزديكتر است ، به طورى كه كوه در برابر كسى قرار مىگيرد كه رو به قبله ايستاده باشد و پهلوى كوه درست روبهروى وى قرار مىگيرد و بناى مربّع اندكى به سمت چپ وى واقع مىشود .
وى همچنين مىگويد : پدرم رحمه الله يادآور شده كه فرد مورد اعتمادى از محدّثان مكه و علماى آنجا با وى هم رأى شده و در نتيجه گمان او به يقين مبدل شده است . مىگويد :
اگر ( كسى ) جاى توقف پيامبر صلى الله عليه و آله را يافت چه بهتر ، ولى اگر موفق بدين كار نشد ، بايد ميان كوه تا بناى مربع بر روى همهء صخرهها و جاهايى كه وجود دارد ، بايستد . ممكن است در اين ميان به جايگاه واقعى محل توقّف پيامبر صلى الله عليه و آله برخورد كند و بركات آن حضرت بر او سرازير گردد .
گفتنى است بناى مربّعى كه در اين سخن بدان اشاره شد ، همان است كه در عرفه به آن « بيت آدم » مىگويند و سقاخانهء حُجّاج بوده است و بنا بر نوشتهاى كه در سنگ ديوارِ رو به قبلهء آن آمده است مادرِ پير مقتدر عباسى دستور بناى آن را داده بود . از ركن اين سقاخانه كه كنار جبلالرحمه ، در سمت مكه قرار دارد تا جايى كه امروزه محملها در عرفه قرار دارد 111 ذرع آهنى فاصله است كه به ذرع دستى برابر با 126 ذرع و شش هفتم ذرع مىشود . و از محلّ توقّف محملها ( موقف المحامل ) در عرفه تا روبهروى آن