است . آنگاه خود او از ابنعباس نقل مىكند كه گفت : صخرهاى كه در منا پاى « ثبير » وجود دارد ، همان صخرهاى است كه گوسفند قربانى اسماعيل يا اسحاق ، بر آن سر بريده شد . ( پايان نقل قول به اختصار ) .
سپس مىافزايد : اين روايت را ابوسعيد در « شرف النبوّه » آورده و پس از آن گفته است : ميان اين دو حديث تضاد هست ؛ زيرا حديث ابوسعيد حكايت از آن دارد كه مكان ذبح ابراهيم ، پاى ثبير بوده ، ولى حديث ابوذر مىگويد كه ( مكان سر بريدن قربانى ابراهيم ) همان محل فعلى سر بريدن قربانى خلفاست كه در دامنهء كوه روبهروى آن است .
اين محل سر بريدن همان جايى است كه به « دارالمنحر » در منا ميان جمرهء اولى و وسطى در نزديكى مسجدى كه پيشتر از آن ياد كرديم ، شهرت دارد . مردم نيز آن را به همين نام مىشناسند و حاكم يمن نيز قربانى خود را در اينجا ، سر مىبرد ، مسجد معروف به مسجد كبش دارى سه رواق بدون سقف است كه در هر كدام از دو رواق جلويى ، دو طاق قوسى ( ديوارى ) وجود دارد و داراى پنج در است . دو در بر ديوار قبله در سمت چپ و راست محراب و دو در نيز در انتهاى ديوارهاى شرقى و غربى آن است و پنجمى نيز در واقع دريچهاى در ديوار انتهايى آن است . در رواق ميانى دو در وجود دارد كه از آنها وارد رواق جلويى مىشوند . در انتهاى اين رواق ، نزديكِ درِ طرف مشرق آن ، حفرهء كوچكى است كه سنگى بنا شده در ديوار در آن قرار دارد كه گفته مىشود ردّ پاى گوسفندى است كه قربانى فرزند ابراهيم عليه السلام شد . طول اين مسجد از انتها تا ديوار قبلهء آن ، نوزده ذرع و ربع و عرض آن سيزده ذرع و يك ششم به ذرع آهنى است . در حال حاضر بيشتر اين مسجد ، مخروبه است . دو رواق جلويى آن داراى سه گنبد بوده كه همگى افتادهاند . اندازهگيرى ابعاد آن در حضور خودم صورت گرفت .
* ديگر مسجد ، مسجدِ خِيف در منا است كه مسجد بزرگى است و بنا به احاديث و اخبارى كه وارد شده ، بسيار بافضيلت است ؛ از جملهء اين احاديث ، موردى است كه در « معجمالأوسط طبرانى » از حديث ابوهريره روايت شده است كه مىگويد : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : جز به قصد سه مسجد كمر سفر مبند : مسجد خِيف ، مسجدالحرام و همين
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 473
مساهمون: محمد مقدس
ص٤٧٣