باب نوزدهم : ستونها ، منارهها ، طاقها و دروازههاى مسجدالحرام
در اين بخش ، تعداد ستونهاى مسجدالحرام و ويژگى آنها ، تعداد طاقهاى قوسى ، بالا خانهها و قنديلهاى آن ، ورودىها و نام هر يك از آنها ، منبرها و آنچه براى استفادهء همگانى ساخته شده ، مقامها و چگونگى نماز امامان جماعت در آنها به تفصيل بيان خواهد شد .
تعداد ستونهاى مسجدالحرام ( پيش از توسعه )
ازرقى در روايتى ، با سندى كه به خودش مىرسد ، چنين آورده است : تعداد ستونهايى كه در كنارههاى مسجدالحرام و درهاى آن قرار دارد 484 عدد « 1 » است كه بيست ستون از آنها مربوط به درهاست .
فاكهى « 2 » تعداد و ويژگى اين ستونها و نيز ستونهايى كه هم اكنون در همه سوى مسجدالحرام و درهاى آن قرار دارد ، را به گونهاى مغاير با آنچه ازرقى بيان كرده است ،
هامش
( 1 ) - اين رقم در سال 984 ه . ق . 496 ستون بوده است ( تاريخ عمارة المسجدالحرام ) ، ص 101
( 2 ) - هم در چاپ اول و هم در چاپ اصلاح شدهء بعدىِ متن عربى ، به جاى فاكهى ، ازرقى آمده است كه باتوجه به كلّ جمله و مقايسهاى كه صورت گرفت ، اصلاح گرديد .