كرده و آنهايى كه آن را نفى كردهاند مستقيماً بيان نشده كه اين نماز در روز فتح مكه به جاى آورده است ، بلكه اين امر در حديث ابنعمر و حديث جابر كه خواهد آمد و احاديث ديگر تصريح شده است ؛ بنابراين حديث كسانى كه به زمان اين نماز اشاره نكردهاند ، حمل بر اين دسته احاديث مىشود ؛ چرا كه احاديث يكديگر را تفسير مىكنند و احاديث تفصيلى ، حديث مختصر را شرح مىدهند .
« نووى » در شرح صحيح مسلم ، پس از نقل حديث ابنعمر - كه گفته است :
رسولخدا صلى الله عليه و آله روز فتح مكه پيش آمد و وارد محوطهء كعبه شد - به همين نكته اشاره مىكند و مىگويد : اين نشان مىدهد است كه آنچه در احاديث مربوط به ورود آن حضرت صلى الله عليه و آله به كعبه و نماز در آنجا گفته شده ، مربوط به روز فتح ( مكه ) است و در اين نكته ، خلافى نيست و ( مسلماً ) اين امر در روز حَجَّةُالوداع صورت نگرفته است . اين مطلب با روايتى كه در تاريخ ازرقى آمده تأييد مىشود ؛ در اين روايت آمده است : جدّم به نقل از سفيانبن عُيَيْنَه گويد : از چند تن از علما شنيدم كه گفتند : پيامبر صلى الله عليه و آله تنها يك بار در سال فتح مكه وارد كعبه شد و پس از آن تاريخ ، حج گزارد ولى وارد ( كعبه ) نشد . « 1 » در اينجا به برخى از احاديث صحابهء در اين باره اشاره مىكنيم .
حديث « بلال » در صحيحين و كتب ديگر ، از روايت ابنعمر نقل شده است .
حديث جابربن عبداللَّه در « شرح معانىالآثارِ » طحاوى روايت شده كه گفته است : فهد از ابوبكربن ابىشيبه ، از شبابه ، از مغيرةبن مسلم ، از ابنزبير ، از جابر نقل كرده است كه گفت : پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح ( مكه ) وارد خانهء ( كعبه ) شد و در آنجا دو ركعت نماز گزارد .
امّا حديث شيبه در معجمِ ابن قانع روايت شده و متن آن از اين قرار است : خليدبن محمد ، از قواريرى ، از محمدبن حمدان ، از ابوبشر ، از مسافعبن شيبه ، از پدرش نقل كرده كه گفت : پيامبر صلى الله عليه و آله وارد كعبه شد و دو ركعت نماز به جاآورد . آنگاه تصاويرى در آن ديد و فرمود : اى شيبه ، اين تصاوير را از جلويم بردار . اين كار بر شيبه دشوار بود .
مردى به او گفت : آنها را با زعفران بپوشان ( با زعفران اندود كن ) و او همين كار را كرد .
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 1 ، ص 273