اصلى را بههنگام اشغال كشورهاى اسلامى ايفا كرد . او در پى آن بود كه با يورش فكرى و فرهنگى به همهء گروههاى مسلمان بويژه شيعه و اهل سنت - چنين القا كند كه تفاوتهاى زيادى ميان آنها وجود دارد . تأثير اين كارها و فعاليتهاى خصمانهء استعمارى چنان بود كه شيعه و سنى يكديگر را دشمنان يكديگر تلقى مىكردند ؛ به طورى كه گويى يك دين نداشتند . آنها همه را قانع كردند كه شيعه از اسلام منحرف گشته است ! بهطورىكه شيعيان را در نظر مسلمانان اهل سنت ، گروهى خارج از اسلام نشان دادند كه البته اين حقيقت ندارد .
* آيا اين در مورد هيچكدام از فرقههاى شيعى ، صادق نيست ؟
خير . براى اغلب فرقهها ، غير حقيقى است . البته فرقههاى منحرفى وجود دارند ، ولى اين فرقهها را خود ايران نيز انكار مىكند و به رسميت نمىشناسد و در ايران هم وجود ندارند ، ولى شيعيان موجود در ايران ، شيعه اماميهاى هستند كه پذيرفته شده هستند و فقه ايشان در " دانشگاه الازهر " تدريس مىشود و ما در همهء مباحث خود از آن يارى مىجوييم و همچنانكه جناب " شيخ محمود شلتوت " هم تأكيد كرده ، از جمله مذاهبى است كه مىتوان به آنها گرويد و ما در اينجا ( دارالفتوى ) نيز وقتى فتوايى صادر مىكنيم به همهء مذاهب از جمله مذهب شيعه امامى و شيعه زيدى و مذاهب همهء صحابه و تابعين ، مراجعه مىكنيم و جملگى اين مذاهب را در خصوص دليلى براى ترجيح حكم و فتوا در نظر مىگيريم . همه در يك سطح قرار دارند . ما در بسيارى از قوانين احوال شخصى نيز از مذاهب شيعى از جمله اماميه و زيديه استفاده كرده و مىكنيم .
* برداشت شما پس از اين سفر چيست ؟
در اين سفر متوجه شديم كه فقه اسلامى و مذاهب اسلامى از سوى آنها در سطح بسيار بالا و شايستهاى تدريس مىشود ؛ آنها فقه مذهب شافعى و حنفى را به عنوان دروس تخصصى ، تدريس مىكنند و به مطالعات مقايسهاى نيز اهميت مىدهند . براى ما مسجّل گشت كه تمامى آنچه تصوّر مىكرديم و براى خود در ذهن داشتيم ،
قصة التقريب ، أمة واحدة ، ثقافة واحدة ( سرگذشت تقريب يك فرهنگ ؛ يك امت ) ( فارسى ) — صفحة 499
مساهمون: خسرو شاهى
ص٤٩٩