نظام تمام عيار
جهان گستردهء هستى ، تابع نظامات بسيار دقيقى است ، چنانكه بشر به همين دليل عاجز از انديشيدن به آناست .
هر خورشيد ، هر ستاره ، و هر سياره و هر كهكشانى در مدار مشخصى مىگردد ، هيچكدام از مدار خود منحرف نمىشود ، كندتر يا تندتر از آنچه مقرر است ، حركت نمىكند و حتى يك ميلينيوم ثانيه نيز از حركت باز نمىماند .
نظم و نظامى كه بر اين جهان گسترده - از زمينى كه زير پاى ماست گرفته تا ستارهها و كهكشانهايى كه دو ميليون سال نورى با ما فاصله دارند - حاكم است ، نظام كامل و تمام عيارى است كه تا امروز انسان به دليل ظرافتهاى موجود در آن ، از انديشيدن به آن عاجز مانده و امروزه با خروج به فضا و به رغم كمى مسافتى كه طى كرده ، كمال و شكوه آنرا لمس كرده است .
براى نشان دادن ناچيزى دستاوردهاى انسان در اين زمينه ، كافى است يادآور شويم فاصلهء ميان ما و كرهء ماه نزديك به 240 هزار مايل است كه اگر آنرا به مقياس سال نورى يعنى مقياس رايج در فاصلههاى فضايى بسنجيم خواهيم ديد كه اين فاصله طى يك و يك چهارم ثانيه طى مىشود و اگر اين فاصله را با فاصلهء دو ميليون سال نورى ما و كهكشان بعدى مقايسه كنيم به ناچيزى دستاوردهاى خود نسبت به عظمت جهان هستى پى خواهيم برد .
آيا حق داريم مدعى شويم كه ما فضا را تسخير كرده يا بر آن مسلط شدهايم ؟ حكايت قدمگذاردن انسان بر كرهء ماه مانند كودك خردسالى است كه چهار دست و پا راه مىرود و پس از تلاش بسيار توانسته از يكى از پلههاى يك ساختمان بلند بالا رود ، وقتى بر اين پله مستقر شد با شگفتى و غرور به اطراف خود نگاه مىكند و گمان مىكند بر اين بناى بزرگ مسلط شده است ، حال آنكه چيزى از ارتفاع آن ، نقشهء آن و اينكه چرا ساخته شده و چند طبقه است ، نمىداند .