خدا ( ص ) روايت مىكنند چه مىگويى ؟ مىگويند رسول خدا فرمود : خداوند تبارك و تعالى هر شب به آسمان اين دنيا فرود مىآيد . امام فرمود : خداى لعنت كند آنهايى را كه سخن را از جاى خود منحرف مىكنند به خدا سوگند كه ( پيامبر ) چنين سخنى نگفته بلكه فرموده است : خداوند متعال در ثلث آخر هر شب فرشتهاى را به آسمان دنيا فرود مىآورد كه در شب جمعه اين كار در آغاز شب صورت مىگيرد و فرشته ندا در مىدهد كه نيازمند كيست تا نيازش را بر طرف كنم . توبهكننده كيست تا توبهاش را بپذيرم . آمرزش طلبنده كيست تا او را بيامرزم ، او همچنان تا طلوع سپيده ، ندا سرمىدهد و هنگامى كه سپيده زد به جاى خود در ملكوت آسمان ، بازمىگردد .
و در « احتجاج » طبرسى به نقل از يزيد بن عمير شافعى آمده كه گفته است : در مرو به حضور على بن موسى الرضا رسيدم و به آن حضرت عرض كردم : اى فرزند رسول خدا براى ما از امام جعفر صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : نه جبر است و نه اختيار بلكه مسأله ميان اين دو است ، معنى اين سخن چيست ؟ فرمود : هر كس مدعى شود كه خداوند افعال ما را انجام مىدهد و آنگاه به خاطر انجام آنها ما را عذاب مىكند قائل به جبر است و هر كس مدعى شود كه خداوند كار و روزى خلق را به دست حجتهاى خود سپرده قائل به تفويض شده است قائل به جبر كافر و قائل به تفويض ( اختيار ) مشرك است . عرض كردم اى فرزند رسول خدا پس ميان اين دو امر است يعنى چه ؟
فرمود : يعنى اينكه راهى هست كه آنچه را به آن فرمانشان دادهاند انجام دهند و آنچه را نهىشان كردهاند ، انجام ندهند . عرض كردم : آيا خداوند در اين كار مشيت و ارادهاى دارد ؟ فرمود : در مورد طاعات ارادهء خدا و مشيت او بر آن است به آنها فرمان دهد و در انجامشان ( بندگان ) را يارى كند و اراده و مشيت او در معصيتها و گناهان ، نهى از آنها و به خشم آمدن از انجام آنها و مجازات براى ارتكاب آنهاست .
عرض كردم : بنابراين خداوند نيز در مورد آنها قضاى خود را دارد فرمود : آرى هر كارى كه بندگان اعم از خير يا شر كه انجام دهند در آن قضاى الهى هست . عرض كردم :
معناى اين قضا چيست ؟ فرمود حكم بر آنها در مورد ثواب يا مجازاتى كه در دنيا و آخرت ، سزاوار آنند .
و از ايشان نقل است كه در مورد جبر و اختيار فرمود : خداوند متعال با اكراه اطاعت نمىشود و با زور هم معصيت نمىگردد و بندگان خود را نيز به حال خود رها نمىسازد ، او مالك تواناييهاى ايشان و تواناى بر قدرتى است كه به آنها بخشيده
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي ) — صفحة 424
مساهمون: هاشم معروف الحسني
ص٤٢٤