كه پيش از مرگ ، به تو نيز فرزندى با همان منزلت عطا كند . فرمود : اين كار را كرده است . عرض كردم : فدايت شوم او كيست ؟ به عبد صالح اشاره كرد كه خوابيده بود و فرمود همين كه خوابيده است و در آن روز هنوز كودك بود .
عبد الرحمن بن الحجاج نيز كه بر امام صادق ( ع ) وارد شد و ايشان در حالى كه فرزندش موسى را كنار خود داشت به دعا مىپرداخت . به حضرت گفت : فدايت شوم مىدانم كه ديگر دستم به تو نخواهد رسيد و از خدمتت محروم خواهم شد حال بفرماييد كه پس از شما چه كسى عهدهدار امر ( امامت ) است ؟ فرمود : اى عبد الرحمن ، ( فرزندم ) موسى آماده انجام اين مهم شده و توانايى آن را يافته است . عرض كردم :
از اين پس ديگر نيازى نخواهم داشت .
و در روايت ابن جازم آمده كه او به امام جعفر صادق گفت : چنانچه شما بالاخره دعوت حق را لبيك گفتيد پس از شما به چه كسى بايد مراجعه كرد ؟ امام فرمود : اگر چنين شد اين در ميان شماست و با دست بر شانهء راست ابو الحسن ( امام موسى ( ع ) زد .
و محمد بن الوليد به نقل از على بن جعفر ( فرزند امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : از پدرم امام جعفر صادق ( ع ) شنيدم كه به گروهى از ياران و نزديكانش مىفرمود : فرزندم موسى را امام خود بدانيد كه او برترين فرزندان من است و پس از من جانشينم مىشود و جايم را مىگيرد و بر تمامى خلق ، پس از من حجت خواهد بود .
و ديگر روايات بسيارى كه امام صادق ( ع ) به صراحت از امامت آن حضرت پس از خود سخن گفته و غالب آنها به همين شيوهاى است كه به طور ضمنى بيان شده و امام از بيم سران حاكمى كه بويژه و آنگونه كه برخوردهاى منصور با وى و كنجكاوى او در شناختن جانشين آن حضرت پس از شنيدن خبر وفات ايشان تأكيد دارد در سالهاى آخر زندگى آن حضرت به شدت او را مورد مراقبت و كنترل قرار داده بودند ، گاه از بيان صريح اين مطلب ، امتناع مىفرمودند . در اين راستا ، منصور بلافاصله پس از رسيدن خبر وفات ايشان به كارگزارش در مدينه محمد بن سليمان نوشت كه اگر آن حضرت كسى را به نام به عنوان جانشين خود معين كرده نزد خود فرا خوان و گردنش را بزن .
پاسخ كارگزار چنين بود : ايشان پنج تن را پس از خود سفارش كردند : ابو جعفر منصور ، محمد بن سليمان ، دو فرزندش عبد اللّه و موسى و همسرش حميدة . كه آنگونه كه در روايت كلينى به نقل از ابو ايوب جوزى آمده گفت : اگر چنين است نمىتوانم اينان را بكشم . به نظر مىرسد كه امام از اين جهت اين پنج نفر را به عنوان وصى خود قرار داد
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي ) — صفحة 317
مساهمون: هاشم معروف الحسني
ص٣١٧