آنچه راويان دربارهء مناظره و گفتگويى كه او - درحالىكه هنوز سن كودكى را پشت سر نگذاشته بود - با پيشواى مذهب حنفى ابو حنيفه داشت و گواهى ابو حنيفه پس از پايان مناظره نسبت به صلاحيت او ، روايت كردهاند مؤيد همين مطلب است . به گمان من ( نويسنده ) ابو حنيفه نشسته بود و منتظر اجازهء امام جعفر صادق ( ع ) براى حضور بود ، امام موسى بن جعفر كه در آن هنگام در سن كودكى بود ، بر او وارد شد ابو حنيفه مىخواست با او صحبتى كرده و به شوخى پرداخته باشد لذا با طرح اولين سؤال خود به گفتگو با او پرداخت و هنگامى كه عمق و دقت پاسخ او را ديد تغيير عقيده داد و دومين سؤال را كه از جمله پيچيدهترين مسائل مورد بحث فقها و متكلمين آن روزگار در آن مطرح شده بود در ميان گذارد . راويان اين گفتگو را به شرح زير ، نقل كردهاند :
در تحف العقول حسن بن على بن شعبه و منابع ديگر آمده است كه ابو حنيفه مىگويد : در روزگار امامت امام جعفر صادق ( ع ) عازم حج شدم و وقتى وارد مدينه شدم به خانهء آن امام رفته در هشتى خانه منتظر اجازهء ورود از امام بودم كه كودكى بيرون آمد گفتم : اگر بيگانهاى بخواهد رفع حاجت كند كجا بايد برود ؟ نگاهى به من انداخت و گفت : در پس ديوارها مىرود و از چشم همسايهها ، كنارهء رودخانهها ، پاى درختان ميوه ، پنجرهء خانهها و كوچههاى در رو و مساجد دور مىشود و نه پشت به سوى قبله و نه رو به آن مىكند و پيراهنش را بالا مىكشد و آنگاه هركجا خواست كار خود را مىكند . ابو حنيفه در ادامه مىگويد : وقتى اين پاسخ را از او شنيدم به چشم ديگرى به او نگاه كردم و به نظرم بزرگتر جلوه كرد به او گفتم : فدايت شوم حال بگو لغزش از كيست ؟ در پاسخ نگاهى به من كرد و گفت : بنشين تا برايت بگويم من نيز نشستم و به او گوش فرا دادم . گفت : لغزش ناگزير يا از سوى بنده است و يا از سوى پروردگار و يا از سوى هر دوى آنها ، اگر از سوى خدا باشد كه او عادلتر و منصفتر از آن است كه بر بندهاش ستم روا دارد و او را در كارى كه نكرده ، بازخواست كند و اگر از خدا و بندهاش بود او در اين ميان ، قويتر است و قوى ، به رعايت انصاف و بخشش از بندهاش ، اولى و اگر از سوى بنده باشد كه چنين است گناه را او مرتكب شده و نهى از آن نيز متوجه اوست و اگر مورد بخشش قرار گرفت كه به لطف و بزرگيش بخشيده و اگر مجازات بيند گناه او و كوتاهى از او بوده است . راوى مىافزايد كه ابو حنيفه گفت : با آنچه كه از آن كودك شنيدم پاسخم را گرفتم و بىآنكه با امام صادق ( ع ) ملاقات كنم آنجا را ترك كردم و پيش خود گفتم : همگى از يك تبارند و خداوند شنونده و بسيار داناست .
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي ) — صفحة 314
مساهمون: هاشم معروف الحسني
ص٣١٤