بيان آيه 13
شرح لغات :
فئه : گروه ، و معناى آن در آيهء كم من فئة قليله . . . گفته شد .
التقتا : برخورد نمودند و دو لغت « تلاقى » و « اجتماع » بيك معنا مىباشند .
يؤيد : كمك مىكند و نيرو مىدهد از « ايد » كه به معناى نيرو است مانند آيه كريمه
« داوُدَ ذَا الْأَيْدِ . . . »
( و داود كه صاحب نيرو و قوه بود . ) عبرة : علامت و نشانه و كلمهء « عبور » به معناى نفوذ است از يك طرف به طرف ديگر و به نشانه كه « عبرت » گفته مىشود به اين مناسبت است كه بوسيلهء آن آيت و علامت از منزل جهل ، به منزل علم عبور مىشود و به كلام « عبارت » ميگويند چون معنا از گوينده به مخاطب مىگذرد .
شأن نزول :
اين آيه درباره داستان جنگ بدر نازل شد كه مسلمانان سيصد و سيزده نفر بودند بعدد ياران طالوت كه با او از نهر گذشتند ، هفتاد و هفت نفر از مهاجران و دويست و سى و شش نفر از انصار . پرچمدار پيغمبر اسلام ( ص ) و مهاجرين « على بن ابى طالب « ع » » و پرچمدار انصار ، سعد بن عبادة بود .
در ارتش پيغمبر هفتاد شتر و دو اسب بود يكى از مقداد بن اسود و ديگرى متعلق به « مرثد بن ابى مرثد » بود و تمام اسلحههاى مسلمانان عبارت بود از شش « زره » و هشت شمشير . و در آن روز چهارده نفر از مهاجرين و هشت نفر از انصار شهيد شدند .
در تعيين جمعيت مشركين در جنگ بدر اقوالى گفته شده است :
از على ( ع ) و ابن مسعود نقل شده كه آنها هزار نفر بودند و از قتاده و عروة بن زبير و ربيع نقل شده كه بين هفت صد تا هزار نفر بودند .