2 - « تداينتم » به معناى پاداش قرض و خود قرض هر دو استعمال مىشود و در اينجا كلمهء « بدين » آمده كه برساند معناى دوم منظور است
« إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى »
تا وقت معلوم و ابن عباس مىگويد : « اين آيه فقط در مورد معامله « سلمى » نازل شده است و من گواهى مىدهم كه خداوند معامله سلمى كه مدت آن معين باشد مباح كرده است و طولانىترين آيات خود را دربارهء آن فرستاده است سپس وى آيه فوق را قرائت نمود » ظاهر اين آيه اين است كه اين حكم در مورد تمام ديون از سلمى و غير سلمى جريان دارد چنان كه مفسرين و فقهاء همين مطلب را گفتهاند « فاكتبوه » پس آن قرض را در سندى بنويسيد تا اين كه مورد اشتباه و انكار قرار نگيرد و پشتوانهء قرض باشد و اين نوشتن بنفع طلبكار و بدهكار و گواه همگى است . اما بنفع طلبكار است براى اين كه حق او متكى بسند و گواه خواهد بود و از بين نخواهد رفت و اما بنفع بدهكار است براى اين كه راهى براى انكار او نيست كه انكار نمايد و موجب گرفتارى و كيفر اخروى او گردد و بنفع گواه نيز هست زيرا وقتى كه آن قرض در سندى نوشته شد گواهى او استوار خواهد بود و دچار اشتباه نگشته سبب يادآورى او مىباشد و در اين كه نوشتن چنين سندى آيا مستحبّ است يا واجب دو قول گفته شده است :
1 - مستحبّ است ( ابى سعيد خدرى - حسن - شعبى - و بيشتر مفسرين نيز همين را گفتهاند و به نظر هم صحيحتر مىرسد ) .
2 - واجب است ( ربيع - كعب ) و دليل صحت نظريه اول اين آيه است
« فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ »
( كه تفسير آن در آيه بعد خواهد آمد ) يعنى اگر بعضى از شما بعضى ديگر را امين ميدانيد امانت خود را به او بدهيد زيرا اين آيه مىرساند كه اگر او را امين ميداند ميتواند به او بدهد و مدركى هم لازم نيست سپس دستور نوشتن سند را بيان كرده ميفرمايد
« وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ »
يعنى بايد نويسندهاى سند قرض يا معامله ميان فروشنده و خريدار را با انصاف و عدالت بنويسد كه از شرايط مقرره ميان طرفين چيزى كم و زياد و تبديل نكند مگر اينكه آنها آن را بدانند
« وَ لا يَأْبَ كاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَما عَلَّمَهُ اللَّهُ »
و نويسنده نبايد از آن عدالتى كه خداوند