اندكى داشته باشد . گرامى داشتن انسان اين است كه ، توفيق بندگى و طاعت خدا يابد ، و خوارى و اهانت اين است كه ، به خفت عذاب گناهانش دچار شود .
امام قرطبى گفته است : « كلا » براى رد است يعنى مسأله چنان كه گمان شده نيست . ثروتمندى دليل فضل و كرامت ، و بىچيزى و ندارى ، نشانه خوارى و ذلت نمىباشد ، ندارى و ثروتمندى از مقدرات و خواستههاى من است . و فراء گفته است : « كلا » در اين جا به معنى نفى است يعنى كه سزاوار نيست بنده - داراى چنين گمانى باشد او بايد در حال فقر و غنا خدا را سپاس گويد .
و در حديث قدسى است خدا مىفرمايد : چنين نيست ، من گرامى نداشتهام آن كس را كه او را با نعمت فراوان دنيا گراميش داشتهام و نه اهانت كردهام آن كس را كه با كمى نعمتهاى دنيوى ، او را اهانت كردهام ، گرامى داشتهام آن كس را كه با طاعت ، گرامىاش داشتهام و خوار كردهام آن را كه با معصيتم خوار و زبون داشتهام . . . » « 32 »
* * *
هامش
( 32 ) - نبايد از آخر اين حديث چنان فهميد كه طاعت فرد براى خدا يا عصيانش به پيشگاه او از طرف خدا است بلكه همانطوريكه در پاورقى شماره 10 اشاره كرديم انسان صاحب اختيار اعمال خود مىباشد .