تنباكوى شيراز نيست .
موسيو كتابچى مديركل گمرك ايران در سال ( 1889 ) تنباكوى مصرفى ايران را 18000000 من تبريز تخمين ميزد كه معادل است با 53460000 كيلوگرم .
چند سال قبل شاه ايران خواست توتون و تنباكو را بيك شركت خارجى بدهد و ماليات سنگينى بر اين محصول برقرار نمايد ، پس از بستن اين قرارداد و دادن امتياز بكمپانى خارجى و گرفتن پول زياد نظر باينكه اين عمل با اطلاع مجتهدين و با مشورت آنها صورت نگرفته بود علما اعتراض كردند و مصرف توتون و تنباكو را بر تمام مسلمانان حرام نمودند و چون حكم تحريم صادر گرديد ، ايرانيان بلا استثناء از اين حكم پيروى كردند و از كشيدن قليان و چپق و سيگار دست كشيدند و در تمام ايران خانم ايرانى در خانهء خود مشغول كشيدن قليان است
شورش و انقلابى بروز كرد بطورىكه شاه مجبور شد از خيال خود صرفنظر نمايد و غرامتى هم بكمپانى بپردازد .
تنباكوئى كه در ايالات شرقى ايران به عمل ميآيد قسمت عمده آن به بغداد و بيروت
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 87
مساهمون: هانرى رونه دالمانى
ص٨٧