نيست در حالى كه شيخ مفيد به دقّت و نوآورى ممتاز است .
پاسخ : اين عيب كتاب نيست . چه هدف برخى مؤلفان نوشتن كتابهاى كشكول ، روايى و غير آن ، است و شيخ مفيد رحمه اللّه كتاب امالى را نوشته كه يك كتاب كشكول حديث است . از سوى ديگر ، همانگونه كه واضح است ، لازم نيست دقّت و نوآورى شيخ مفيد در كتابهاى حديثى او نمايان شود .
با صرف نظر از اين حقيقت كه كتاب الاختصاص گزينش و انتخاب شيخ مفيد از كتاب الاختصاص ابن عمران است .
( 1 ) 6 - در اين كتاب مباحثى آمده كه با آراى شيخ مفيد در كتابهاى ديگرش سازگارى ندارد . از سوى ديگر چارچوب كلى كتاب دلالت ندارد كه تأليف يك متكلم عقلگرا همچون شيخ مفيد باشد . بلكه به تأليف يك محدّث همچون شيخ صدوق نزديكتر است .
پاسخ اين گفته از پاسخ قبلى دانسته مىشود . چه ممكن است هدف نويسنده حفظ برخى از احاديث در ضمن يك مجموعه كشكول مانند باشد . چنان كه در مورد كتابهاى امالى كه يكى از آنها تأليف شيخ مفيد است ، چنين مىباشد . به علاوه ممكن است مفيد پيش از آنكه در عقايد و فقه و غيره امام و سرآمد دوران شود ، اين احاديث را جمع كرده باشد .
چه بسا هدف وى از جمعآورى اين احاديث ، تأليف يك كتاب مستقل و منظم به صورت فنّى كه در دسترس مردم و مورد اعتماد آنان باشد ، نبوده است .
( 2 ) گذشته از اين ، ديدگاه كلامى و عقيدتى فرد مانع نمىشود كه معارض آن را همچون آراى موافق ، بياورد . اين يكى از ويژگىهاى ممتاز عالم است كه در مباحث كلامى به قواعد بحث كلامى ، ملتزم باشد و در مباحث حديثى و به عنوان يك محدث به ضوابط و اصول مربوط به نقل ، پژوهش و گزينش حديث . . . به همين
مأساة الزهراء ( ع ) ( رنجهاى حضرت زهرا س ) ( فارسي ) — صفحة 161
مساهمون: السيد جعفر مرتضى العاملي
ص١٦١