4 . برخى عقيده دارند كه نقش باد و طوفان ، و فرشتگان صورى بوده است ؛ سبب حقيقى شكست دشمن در جنگ خندق اختلافى بود كه رسول خدا ( ص ) بين صفوف مهاجمان انداخت . چنان كه هيچ كدام پيش از نبرد به همديگر اعتماد نمىكردند تا چه رسد به اين كه آتش جنگ شعلهور مىشد و نيروهاى دو طرف به هم مىريختند . از اين رو وقتى باد و طوفانى كه خداوند بر احزاب فرستاد ، وزيدن گرفت ، آن را دستاويز و بهانهاى براى فرار از ميدان جنگ قرار دادند و در حالى كه از همديگر كينه به دل داشتند ، گريختند . « 1 »
اين ، سخن شگفتى است و با كمال جسارت و به طرز وقيحانهاى كلام خداوند سبحان را نفى مىكند كه به نقش فرشتگان و طوفان در شكست احزاب تصريح دارد . چنان كه پيش از اين آورديم ، خداوند فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها
. « 2 »
آيا به نظر اين نويسنده فرستادگان خداوند ( باد و فرشتگان ) هيچ نقشى نداشتند جز اين كه مشركان و احزاب آن را بهانه فرار از ميدان جنگ قرار دادند ؟ !
در اين باره مىگوييم :
روايات و اخبار مختلف به صراحت يا اشاره گوياى آن است كه علت شكست احزاب سه چيز بود ؛
أ . ضعف و سستى مشركان به سبب عدم اعتماد به همديگر و به درازا كشيده شدن محاصره ، و مشكلاتى كه از بابت آذوقه افراد و حيوانات داشتند .
علت آن بود كه مشركان پس از فصل درو در سالى خشك به جنگ پيامبر ( ص )
هامش
( 1 ) . التفسير السياسى للسيره ، 262 - 263 .
( 2 ) . احزاب ( 33 ) : 9 .