چيزى هست كه بگوييم ، همانا جانها به لب رسيده است . حضرت فرمود :
آرى ، بگوييد : اللهم استر عورتنا و آمن روعتنا . پس خداوند متعال ، نگرانىها را از ما بر طرف كرد . « 1 »
در اين باره به چند نكته به اختصار اشاره مىكنيم ؛
1 . روايت پيش گفته عبد اللّه بن ابى اوفى مورد ترديد است . زيرا در آن هنگام ، مسلمانان آرزوى رويارويى با دشمن را نداشتند ، بلكه روز به روز اوضاع بر آنان سختتر و شديدتر مىشد و ترس و وحشت ، بسيارى از آنان را دربرگرفته بود . اگر رسول خدا ( ص ) چنين سخنى فرموده باشد ، مىبايست در مناسبات ديگرى غير از جنگ خندق بيان كرده باشد . ما بسيار بعيد مىدانيم كه رسول خدا ( ص ) چنين سخنان مأيوس كنندهاى در موقعيت جنگ بيان فرموده باشد .
2 . مىبينيم كه رسول خدا ( ص ) به نماز و دعا پناه مىبرد و در اين شرايط بحرانى كه انسان بيش از هر زمانى درگير حالتهاى روانى است ، مسلمانان را متوجّه خداوند سبحان مىكند . در اين شرايط نگاه انسان به مسائل واقعىتر است و از تمايلات نفسانى و خواستههاى دنيايى پيراسته ، چه هنگامى كه مسأله سرنوشت ، و مرگ و زندگى مطرح است ، بايد با دقّت بيشترى به مسائل بنگرد و همه زواياى آن را روشن سازد . در اين موارد ، اگر با عالم غيب و خصوصا خداوند سبحان ارتباط برقرار نمايد ، قطعا تأثير آن ژرفتر ، اصيلتر و گستردهتر خواهد بود . چه پيش از آن كه در چارچوب معادلات و محاسبات مادى و سود و زيان دنيايى قرار گيرد ، بر جنبههاى عقيدتى ، ايمانى و شعور آگاهانه متمركز
هامش
( 1 ) . سبل الهدى و الرشاد ، 4 - 541 ؛ البداية و النهايه ، 4 / 111 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 491 ؛ سيره دحلان ، 12 و 2 / 8 ؛ المواهب اللدنيه ، 1 / 114 ؛ سيره ابن كثير ، 3 / 213 ؛ سيره حلبى ، 2 / 323 ؛ فتح البارى ، 7 / 309 .