قدرت و توانى براى جنگ با همهء آنها نداشت . علاوه بر اين چنين اقدامى موجب اخراج آنان از سرزمين پدريشان مىشد . حال چگونه مشركان مىتوانستند بپذيرند كه يهوديان چنين اقدامى كردهاند ؟ اين بدان معنى است كه متون پيش گفته ديگر به صواب نزديكتر و از ساير متون معتبرتر است .
3 . نعيم بن مسعود و حسّان بن ثابت ، هنگامى كه رسول خدا ( ص ) يهوديان بنى نضير را اخراج كرد ، همدردى آشكارى نسبت به آنان ابراز كردند . ابو عيسى بن جبر قدرتمندانه آنان را مورد انتقاد قرار داد و از اظهار چنين كلماتى بازداشت . « 1 » برخى از اين جريان استفاده مىكنند كه نعيم بن مسعود در آن زمان مسلمان بوده است . پس اين سخن مورّخان بىمعنى خواهد بود كه مىگويند :
نعيم در غزوهء خندق مسلمان شد !
2 . شايعات و جنگ روانى
از امام على ( ع ) روايت شده كه فرمود :
از رسول خدا ( ص ) شنيدم كه روز جنگ خندق مىفرمود : جنگ خدعه است و مىگفت : آنچه مىخواهيد بگوييد . « 2 »
از آنچه گذشت ، به دست مىآيد كه رسول خدا ( ص ) تلاش مىكرد تا با استفاده از روشهاى تبليغاتى پيراسته و آگاهانه ، تخم شك و ترديد را در ميان احزاب بپاشد . چنان كه حضرت موفق شد از همين راه به هدف مورد نظر خويش دست يابد و از اين طريق برنامهها و نقشههاى دشمن را باطل و تلاشهاى آنان را به شكست بكشاند . از اين اقدام موفقيتآميز رسول خدا ( ص ) اهميت تبليغات جنگى مثبت و هدفدار روشن مىشود كه چگونه
هامش
( 1 ) . المغازى ، 1 / 375 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ، 11 / 102 ؛ در پاورقى از : تهذيب الاحكام ، 2 / 53 .