؟ ؟ ؟ 605 ، 596 ؟ ؟ ؟
( 315 ) ص 87 ) در تواريخ ايشان . . . به جا مىآوردند : اشاره به « شانگ شو » و يا نام ديگر آن « شو جينگ » .
( 316 ) ص 87 ) كتابهاى معتبر دارند . . . كسب كمال و فضايل ديده مىشود : به آثار كنفوسيوس ، منگ زى
Meng Zi )
؟ ؟ ؟ ) و مو زى
Mo Zi )
؟ ؟ ؟ ) اشاره دارد .
( 317 ) ص 88 ) مذهب حكما : در چينى به آن زو جياو
Rujiao )
؟ ؟ ؟ ) مىگويند كه همان مكتب كنفوسيوس است .
( 318 ) ص 88 ) ساكيا :
Shijia )
؟ ؟ ؟ ) در متن ايتاليايى به صورت
Sciechia
آمده است . در زبان چينى به آن فو جياو
Fojiao )
؟ ؟ ؟ ) و در انگليسى به صورت
Sciequia
و در متون قديم فارسى نيز به صورت ساكيا و شاكيا و شى جيا آمده است كه عنوان بودا پيش از اشراقيافتگى و روشنايى باطن و به اصطلاح بودا شدن اوست .
مذهب ساكيا به معناى مذهب بودايى است كه در هندوستان پديد آمده است . در زمينهء تاريخ ورود آن به چين در ميان دانشمندان اختلاف نظر وجود دارد اما بيشتر دانشمندان معتقدند كه مذهب بودايى در اواخر سلسلهء هان غربى يا اوايل سلسلهء هان شرقى از ناحيهء غربى ( ايران ) به مركز چين وارد شد .
تذكر اين نكته بويژه در ارتباط با تاريخ روابط فرهنگى ايران با چين ضرورى است كه نخستين گروه مروجان آن دو نفر پارتى يا ايرانى بودند كه نامهاى ايرانى آنها در هيچ سند تاريخى ذكر نشده و از آنجا كه هر شخص مهم خارجى كه وارد چين مىشد ، نامى چينى به او داده مىشد ، در كتابهاى تاريخى چين فقط با نام چينى از آنها ياد شده است . يكى از آن شخصيتها كه در ميان آن جمع از همه پيشتازتر ، معروفتر و بانفوذتر بود از او با نام چينى آن شى گوا
An Shigao )
؟ ؟ ؟ ) يا آن چينگ
An Qing )
؟ ؟ ؟ ) ياد مىشود كه از سال 168 م . در مدت بيست و چند سال ، بيش از سى كتاب مقدس بودايى را به چينى ترجمه نمود و در عين حال اصول عقايد دين بودا را نيز به شاگردان خود تعليم داد . او نه تنها نخستين شخصى بود كه در مناطق قوم هان كتابهاى مقدس بودايى را بهطور منظم به چينى برمىگرداند بلكه قبل از همه ، چينيان را با روش تفكر و عبادت بودايى آشنا كرد .
همچنين براساس اسناد تاريخى ، پارتى يا ايرانى ديگرى با نام چينى آن سيوان
xuan An )
؟ ؟ ؟ ) كمى ديرتر از آن شى گوا وارد چين شد . او بهطور شفاهى يك كتاب مقدس بودايى را به چينى ترجمه نمود و دستيار چينى او آنها را تحرير مىكرد . بعد از او عدهء ديگرى از پارتيان مانند يون دى
Tandi )
؟ ؟ ؟ ) ، آن فا سيان
An Faxian )
؟ ؟ ؟ ) و آن فاچين
An Faqin )
؟ ؟ ؟ ) در چين به كار ترجمه و آموزش نظريهء بودا مشغول بودند .