يكى از بدعتهاى ناپسند ، چراغ مىافروزند و بر خانهها و ديوارها مىنهند ، سخن برخى از دانشمندان متأخر را نقل مىكند و سپس چنين بازمىگويد : على بن ابراهيم گويد : اولين آتشافروزى از سوى برمكيان بود كه آتش مىپرستيدند و چون مسلمان شدند اين كار را به ميان مسلمانان بردند و چنين وانمود كردند كه از سنتهاى دينى است ، ولى هدف ايشان در واقع همان آتشپرستى بود . « 1 »
طبرى : ايرانيان مىگويند : هوشنگ ، شاه پيشدادى كه به جاى نياى خويش ، كيومرث بر تخت شاهى نشست نخستين كسى بود كه فرمانروايى اقليمهاى هفتگانه برايش فراهم آمد . « 2 »
امام صادق ( ع ) : در روزگار جاهليت ، عربها به آيين حنيف نزديكى بيشترى داشتهاند تا مجوسيان ؛ زيرا مجوس به همهى پيامبران كافر بوده و كتابها و برهانهاى آنان را انكار كردهاند ، و پادشاه باستانى ايشان كيخسرو سيصد پيامبر را كشته است . آنان غسل جنابت نمىكردند ، ولى عربها به غسل كه از نابترين احكام آيين حنيف است پايبند بودهاند . مجوس مردگان خود را در بيابانها و آتشكدهها مىافكندند ، ولى عربها آنها را در گور مىخوابانيدند و بر آن سنگ مىنهادند كه سنت رسولان نيز همين بوده است .
اولين كسى كه براى او گورى كنده و بر آن سنگى نهاده شد ، آدم ابوالبشر بود . « 3 »
ابنقتيبه : عون بن عبدالله بن عتبة بن مسعود در اوان جوانى پيرو مرجئه بود ، آنگاه از اين انديشهى خود دست كشيد و گفت :
و اول ما نفارق غير شك * نفارق ما يقول المرجئونا
« و نخستين چيزى كه بدون ترديد از آن جدا مىشويم ، اين است كه از گفتههاى
هامش
( 1 ) . كشف الاستار عن وجه الغائب عن الابصار 229
( 2 ) . تاريخ الامم و الملوك 1 / 153
( 3 ) . الاحتجاج 2 / 346 ؛ در متن ، اين حديث از من لا يحضره الفقيه نقل شده است . .