مردم از تيزبينى كودك شادمان شدند و نقل شده است كه هنوز آفتاب آن روز غروب نكرده بود كه دومين پل در كنار پل اول فراز آمد . « 1 »
بلاذرى به نقل از هشام كلبى : اولين سرايى كه در بصره بنا شد ، خانهى نافع بن حارث بود ، و به دنبال آن ، خانهى معقل بن يسار مزنى . « 2 »
حموى : ابنمقفع گويد : پس از توفان نوح ، نخستين دژى كه در زمين ساخته شد ، دژهاى شوش و شوشتر بود . دانسته نيست كه سازندهى دژهاى شوش و شوشتر و ابلّه كيست . « 3 »
طبرى : هارون الرشيد اولين كسى بود كه در استراحتگاه نيمروزى تابستانش دو سقف فراز كرد . او شنيده بود كه خاندان كسرى براى پناه گرفتن از گرماى آفتاب ، هر روز نماى بيرونى خانههايشان را گِلاندود مىكنند ، پس او نيز سقف اتاقى را كه هر نيمروز در آن به استراحت مىپرداخت ، دولايه كرد . « 4 »
همو : چون منصور خواست بغداد را بنا كند ، گفت : بهترين جا براى ساختن شهر همينجا است ؛ زيرا مىتوان ما يحتاج را از فرات و دجله و شمارى از رودخانههاى محلى گرفت ؛ امرى كه سربازان و آحاد مردم توانِ كمتر از آن را ندارند . پس نقشهى آن را كشيد و بناى آن را اندازه كرد و اولين خشت آن را با دست خويش بنهاد و گفت : به نام خدا ، و سپاس از آنِ خدا
قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
« 5 » « زمين را به هر يك از بندگانش كه خواهد به ارث رساند و سرانجام از آن پرهيزكاران است » . سپس گفت : به بركت خدا ، بسازيد . « 6 »
هامش
( 1 ) . تاريخ الامم و الملوك 2 / 55
( 2 ) . فتوح البلدان 342
( 3 ) . معجم البلدان 3 / 280
( 4 ) . تاريخ الامم و الملوك 8 / 356
( 5 ) . اعراف 128
( 6 ) . تاريخ الامم و الملوك 7 / 617 .