در روايت است كه گفتهاند : ابوقبيس را به اسم مردى مذحجى ناميدهاند كه ابوقبيس خوانده مىشد ، و اولين كسى بود كه بر فراز آن كوه گنبدى برافراشت . « 1 »
گفتهاند : هنگامى كه بيصر بن حام درگذشت ، وى را در جايى از ابوهرميس دفن كردند و گويند كه آنجا نخستين محل در سرزمين مصر است كه كسى در آن به خاك سپرده شده است . « 2 »
حموى : احساء شهرى است در بحرين « 3 » كه شناختهشده و نامور است . اولين كسى كه سرزمين احساء را آباد ساخت و پيرامونش را دژبندى كرد و آن را به صورت قصبهاى براى هجر در آورد ، ابوطاهر قرمطى بود . « 4 »
همو : انبار : شهرى است بر كرانهى فرات در غرب بغداد و نخستين كسى كه آن را آباد كرد شاپور ذوالاكتاف فرزند هرمز بود ، و سفاح اولين فرمانرواى عباسى بود كه به بازسازى آن پرداخت و كاخهايى در آن بيفراشت و تا آن زمان كه بمرد ، در آنجا زيست . « 5 »
طبرى : گفتهاند : اولين نشانههاى دورانديشى كه در شاپور ذوالاكتاف ديده شد ، در زمان كودكى وى بود ، آنگاه كه شبى در كاخ از خروش مردمان بيدار شد و چون سبب را جست ، او را گفتند كه هياهوى مردم از آمدوشد فراوان آنان بر پل دجله است . پس فرمان داد تا پلى ديگر نيز بنا كنند تا يكى از آن دو براى آيندگان باشد و يكى براى روندگان .
هامش
( 1 ) . معجم البلدان 1 / 80
( 2 ) . همان 82
( 3 ) . لفظ بحرين پيش از اسلام و حتى لااقل تا قرن هفتم هجرى قمرى به همهى سرزمين ساحل جنوبى خليج فارس از بصره تا عمان اطلاق مىشده و مشتمل بر قطيف و كويت و هجر بوده و بعداً به مجمعالجزاير بحرين ( بحرين كنونى ) تخصيص يافته است . ريشهى لفظ بحرين معلوم نيست ، و اينكه اين لفظ را تثنيهى لفظ عربى بحر و به معنى دو بحر شمردهاند صحيح نمىباشد . بنگريد به : دائرةالمعارف فارسى ، غلامحسين مصاحب 1 / 391 .
( 4 ) . همان 112
( 5 ) . همان 257 .