بلاذرى : اولين كسى كه پل كوفه را بنا نهاد ، مردى از تيرهى عَبّاد از قبيلهى جعفى در دوران جاهليت بود . اين پل پس از چندى فرو ريخت و در جاى آن پلى ديگر ساختند . در دوران اسلامى نخست زياد و پس از وى ابنهبيره و در پى آنان ، خالد قسرى و يزيد بن عمر بن هبيره آن را بازسازى كردند . پل كوفه پس از دوران امويان بارها ترميم شد . « 1 »
همو ، از حسن بن صالح : اولين مسجد جامعى كه در سواد بنا شد ، مسجد مدائن بود كه سعد آن را ساخت . پس از آن توسعه پيدا كرد و به دست حُذيفه استحكام يافت . « 2 »
نيز : گفتهاند : اولين كسى كه نهر ميمون وكيل را جارى كرد « زُبيده » همسر هارون بود . اين رود از روستايى به نام ميمون سرچشمه مىگرفت . « 3 »
اولين كسى كه در مصر اتاقكى بلند بنا نهاد ، خارجة بن حذاقه « 4 » بود كه عمر به عمرو نامهاى نوشت و فرمان ويرانى آن را داد [ زيرا مىخواست از آنجا به اندرونى همسايههايش نظر بيندازد ] . « 5 »
ابناثير : نخستين طلايى كه كعبه بدان آراسته شد از آنجا بود كه چون عبدالمطلب از حفر چاه زمزم فراغت يافت ، دو آهوى ساختهشده از طلا را ديد كه مردان قبيلهى جُرهُم آن دو را در آنجا به خاك سپرده بودند . « 6 »
هامش
( 1 ) . فتوح البلدان 281
( 2 ) . همان 384
( 3 ) . همان 285
( 4 ) . در پارهاى از منابع : حذافة
( 5 ) . بنگريد به : الحاوى للفتاوى 1 / 116 . افزودهى داخل قلاب در متن نيامده ، اما در منابع تاريخى دليل دستور عمر را چنين گفتهاند .
( 6 ) . الكامل 2 / 14 .