بلاذرى : عبدالملك بن مروان اولين كسى بود كه نوشتههايى مانند « قل هو الله احد » و جز آن را در بالاى تومارها نگاشت . عربها مسكوكات خود را از روم مىآورند . پادشاه روم به عبدالملك نوشت كه شما بر تومارهاى خود چيزهايى مىنويسيد كه ما را خوش نمىآيد . در مقابل ، عبدالملك ورود مسكوكات آنها را ممنوع كرد . « 1 »
همو : اولين كسى كه سرزمين عراق را در تيول اين و آن در آورد ، عثمان بود كه بخشهايى از املاك خالصهى كسرى و زمينهاى رهاشده را به اقطاع داد ؛ « نشاستج » را به طلحه بخشيد ، زمينهاى پيوسته به « زاره » را به اقطاع وائل حضرمى داد ، « اسبينا » را به خبّاب بن ارت هديه كرد ، « روحاء » را به عدى بن حاتم طائى سپرد ، زمينى نزديك « حمام اعين » را تقديم خالد بن عرفطه كرد ، « طيزنآباد » را در اختيار اشعث بن قيس قرار داد ، و قطعه زمينى بر كرانهى رود فرات را در تيول جرير بن عبدالله نهاد . « 2 »
مسعودى : اولين كسى كه با عنوان اميرالمؤمنين بر عمر سلام داد ، مغيره ، و نخستين كسى كه با اين عنوان او را بر منبر نام برد ، ابوموسى بود . عمر اولين كسى بود كه وى را با اين نام خواندند . « 3 »
از شرقى بن قطامى كلبى نقل است : اولين پولى كه از عراق به مدينه رسيد ، مالى بود كه خالد بن وليد آن را از عبدالمسيح ازدى ستاند و آن ، هنگامى بود كه خالد رو به نبرد حيره داشت و عبدالمسيح ازدى را كه مردى كهنسال بود به حضور پذيرفت و پرسيد :
پيرمرد ! نشان تو را از كجا جويم ؟ گفت : از پشت پدرم . پرسيد : از كجا آمدهاى ؟ گفت : از شكم مادرم . پرسيد : واى بر تو ! تو كجاهستى ؟ گفت : بر روى زمين . پرسيد : آيا
هامش
( 1 ) . فتوح البلدان 237
( 2 ) . همان 269
( 3 ) . مروج الذهب 2 / 305 .