كند و هر وقت سخن ناپسند خدا را بر زبان مىراند او را ملامت كند ، تا اين كه با اين روش انس بگيرد ، و اين است راه چارهء دورى از خطرات زبان ! و در بارهء شنوايى بينديشد كه اگر گوش به غيبت داده و دروغ و سخنان زايد و بيهوده و بدعت را مىشنود ، چگونه بايد از آنها دورى كند ؟ با عزلت و كنارهگيرى از مردم ، يا هر جا كه شنيد ، نهى از منكر كند .
و در بارهء شكمش بينديشد ، كه با خوردن و آشاميدن معصيت خدا را مىكند ، يا با پرخورى از راه حلال كه نزد خدا كار ناپسند و مقوّى شهوت است كه شهوت هم اسلحه شيطان دشمن خداست ، و يا با خوردن حرام و شبههناك ، پس بنگرد كه خوراك ، پوشاك و مسكنش از چه راهى فراهم آمده است و در بارهء حلال و درآمد آن بينديشد و در بارهء راههاى چاره در دستاورد حلال ، و اجتناب از حرام ، فكر كند ، و در قلب خود بپذيرد كه بدن وقتى كه از راه حرام تغذيه كند ، پردهاى روى دل را مىپوشاند ، در نتيجه آن را غفلت فرا مىگيرد ، و جامه وقتى كه از راه حرام باشد ، نماز در آن جامه پذيرفته نيست ، و از آن طرف خوراك حلال ، و پوشاك حلال ، اساس تمام عبادتهاست .
و همين طور در بارهء تمام اعضايش بينديشد ، و در همين حد ، بررسى نهايى كافى است ، و هر وقت شناخت واقعى به اين حالات را از راه انديشه به دست آورد ، تمام روز را مشغول مراقبت شود ، تا اعضاى بدن را از همهء زشتيها باز دارد ، آنگاه در كيفيّت انجام عبادات و حفظ و نگهدارى آنها از نقصان و كاستى و كيفيّت جبران كاستيها ، وسيلهء نافلهها ، بينديشد . سپس به تك تك اعضا بر مىگردد ، و در بارهء حالات مربوط به هر كدام ، كه خداوند آنها را دوست دارد ، مىانديشد ، مثلا با خود مىگويد : چشم براى نگريستن به ملكوت آسمانها و زمين به منظور پندگيرى آفريده شده است ، و بايد در راه طاعت خدا به كار اندازيم ، و بايد به قرآن و سنّت پيامبر ( ص ) نظر كنيم ، و من مىتوانم چشمم را به مطالعهء قرآن و سنّت مشغول كنم ، پس چرا نمىكنم ! و من مىتوانم به فلان كس نگاه كنم
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 459
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٥٩