و نيز گفت : انديشه در بارهء دنيا حجابى از آخرت است ، و انديشهء در بارهء آخرت باعث حكمت و حياتبخش دلهاست .
ابن عباس مىگويد : انديشهء در بارهء نيكى ، انگيزهاى است براى عمل ، و پشيمانى بر كار بد انگيزهاى براى ترك آن كار است .
حسن ( 6 ) مىگويد : خردمندان همواره از ذكر به فكر بازمىگردند و از فكر به ذكر تا اين كه از دلهاشان سخن مىطلبند و دل از حكمت سخن مىگويد .
و ديگرى مىگويد : براى سخن ، از خاموشى كمك بگيريد ، و براى كشف مطالب از انديشه يارى بطلبيد . گويند : نگرش صحيح در كارها باعث نجات از غرور ، و تصميم در رأى رهايى از تفريط و پشيمانى است . دقت و انديشه نشانگر هوشيارى ، و مشورت با دانايان باعث استوارى يقين و نيروى بينش است ، پس پيش از تصميم به كارى بينديش ، و قبل از اقدام به كارى فكر كن ، و پيش از دست به كار شدن ، مشورت كن ! سزاوار آن است كه بنده بامداد هر روز تمام هفت عضو بدن را بدقت بررسى كند ، آنگاه تمام بدن را به طور اجمال ، كه آيا در حال انجام معصيتى است كه ترك كند ، و يا ديروز مرتكب معصيتى شده ، با ترك گفتن آن گناه و پشيمانى جبران كند ، و يا امروز ممكن است مرتكب گناه شود ، آمادگى براى اجتناب و دورى از آن ، پيدا كند ، نخست در بارهء زبان دقّت كند و بگويد : او در معرض غيبت كردن ، دروغ گفتن ، خودستايى ، مسخره كردن ديگران ، شوخى و سخن ياوه گفتن و ديگر نارواهاست . اوّلا با خود فكر كند كه اين كارها در نزد خدا نارواست و در شواهد قرآن و اخبار پيامبر ( ص ) ، و نهى شديدى كه شده است و مرتكب آنها را وعدهء عذاب دادهاند ، بينديشد ، و پس از آن در حالات خود فكر كند كه چگونه اين موارد بدون اين كه بفهمد ، پيش مىآيد ، آن وقت مىانديشد كه چگونه از آنها دورى كند ! و مىداند كه خوددارى از اينها جز با عزلت و تنهايى امكان ندارد ، به اين ترتيب كه جز با افراد شايسته همنشينى نكند تا بر او اعتراض
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 458
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٥٨