تفكّر
خداوند متعال به انديشيدن و تدبر در موارد بيشمارى از قرآن مجيد ، امر كرده ، و انديشمندان را مدح گفته و فرموده است : « . . . و مىانديشند در بارهء آسمانها و زمين ، پروردگار ما ، اين را بيهوده نيافريدى ( 1 ) . . . » ابن عباس مىگويد : گروهى در بارهء خداوند بزرگ مىانديشيدند ، پيامبر ( ص ) فرمود : در بارهء آفرينش بينديشيد ، نه در بارهء خدا ، زيرا كه شما هرگز توانايى درك عظمت او را نداريد ( 2 ) .
پيامبر ( ص ) روزى بر گروهى گذشت كه مىانديشيدند ، فرمود : در بارهء چه چيز مىانديشيد ؟ عرض كردند : در بارهء آفرينش خداى بزرگ ، فرمود : همين كار را بكنيد و در بارهء خلق خدا بينديشيد ، نه در بارهء ذات خدا ( 3 ) ! از مادر ابو ذر در بارهء عبادت ابو ذر پرسيدم ؟ گفت : سراسر روز را بدور از مردم ، فكر مىكند . يكى از بزرگان مىگويد : يك ساعت انديشه بهتر از يك شب نماز خواندن است .
ديگرى مىگويد : انديشه چون آيينهاى است كه خوبيها و بديهايت را مىنماياند .
و باز ديگرى گفته است : انديشه مغز خرد است .
و شاعرى سروده است : وقتى كه شخص داراى انديشه باشد پس هر چيزى براى او پند است ( 4 ) .