با كدام بدن مىايستى ، و با كدام زبان پاسخ مىدهى ؟ و براى آن پرسش و بازخواست ، جواب و از ميان جوابها جواب درست را آماده كن ! و باقيماندهء عمرت را در اين روزهاى كوتاه ، براى روزگارى دراز ، و در سراى فانى براى خانهء باقى و در سراى اندوه و رنج براى خانهء نعمت و جاودانى ، كار كن ، پيش از آن كه نتوانى كار كنى ! از دنيا با اختيار و انتخاب بيرون شو همچون آزادگان ، پيش از آن كه از روى جبر بيرون كنند ، و بر آنچه نزد تو از خوشيهاى دنيا وجود دارد دلخوش مباش ! كه بسا شادمان كه مغبون است و بسا مغبون كه نادان است ! پس واى بر كسى كه جاى او آتش است و چون نمىداند ، مىخندد ، شاد است ، سرگرم بازى و شوخى است ، مىخورد و مىنوشد ! و در قرآن مجيد ، ثابت است كه او هيمهء جهنم است ! پس اى نفس بايد به دنيا با نظر عبرت بنگرى ، بطورى كه تلاش تو در آنجا اضطرارى و ترك دنيا برايت اختيارى و در پى آخرت شتاب بيشترى داشته باشى ! و از آن كسانى نباشى كه از شكر نعمت موجود عاجزند و در پى نعمت بيشترند و ديگران را نهى مىكنند و خود را باز نمىدارند ! بدان اى نفس كه دين و ايمان را عوضى و كوشش و تلاش را جايگزينى نيست ! و مركب هر كس شب و روز است كه خواه و ناخواه او را مىبرند ، هر چند كه او نخواهد برود ! پس اى نفس از اين موعظه پند گير و اين نصيحت را بپذير ، زيرا كسى كه از موعظه رو برگرداند به آتش دوزخ تن در داده است در صورتى كه تو را نه تسليم و راضى بر آتش ، و نه شنواى اين موعظه مىبينم ، پس اگر قساوت قلبت مانع از پذيرش موعظه است از دوام تهجد و نماز كمك بگير ! باز هم اگر آن حالت بر طرف نشد ، با روزهدارى ، و اگر نشد ، با كم كردن معاشرت و كم حرفى ، و اگر نشد با صلهء رحم و محبت به يتيمان ، و اگر با همهء اينها نشد ، بدان كه تيرگى گناهان تمام ظاهر و باطن تو را گرفته است ، خود را براى آتش دوزخ آماده كن ! پس اگر فرصتى براى پند پذيرى نداشتى از خودت نااميد باش ( 39 ) ، با اين كه نوميدى گناه بزرگى از گناهان كبيره است ، پناه مىبريم به خدا از حالت نااميدى !
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 450
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٥٠