باشد و براى پس از مرگ عمل كند ، و احمق كسى است كه پيرو هواى نفس خود باشد ، و از خدا مزد بخواهد ( 33 ) ! واى بر تو اى نفس ! سزاوار نيست كه زندگى دنيا تو را بفريبد ، و نبايد نسبت به خداى خود مغرور باشى . توجه كن ! كه كار تو براى ديگرى اهميّت ندارد ، اوقاتت را بيهوده تلف نكن ، نفسها قابل شمارش است ، هر گاه دمى را پشت سر گذارى ، بخشى از زندگى تو رفته است ، پس تندرستى را پيش از بيمارى و آسودگى را پيش از گرفتارى ، و ثروت را پيش از تنگدستى و جوانى را پيش از پيرى و زندگى را قبل از فرا رسيدن مرگ غنيمت شمار ، و براى آخرت به اندازهاى كه آنجا مىمانى آماده شو ! اى نفس چگونه براى زمستان به اندازهء تمام مدّت زمستان آماده مىشوى ، و غذا ، لباس ، هيزم و تمام وسايل لازم را جمع مىكنى ، و در بارهء آن به فضل و كرم خدا توكّل نمىكنى تا خدا سرما را بدون لباس و پالتو ، و بدون هيزم ، و امثال اينها از تو دفع كند ، زيرا كه او بر تمام اينها قادر است ، اى نفس ! آيا تو گمان مىبرى كه سرماى زمهرير جهنّم كمتر و مدّتش از سرماى زمستان كوتاهتر است ؟ آيا گمان مىكنى كه بنده بدون تلاش و كوشش از زمهرير جهنّم خلاص مىشود ؟ هيهات ! همان طورى كه سرماى زمستان جز با لباس و آتش و ساير وسايل دفع نمىشود ، همچنين گرماى آتش جهنّم و سرماى زمهرير جز در حصار توحيد و حفر خندق طاعات قابل دفع نيست ، و كرم خدا تنها در اين است كه راه به دست آوردن امكانات و فراهم آمدن وسايل را به تو بشناساند ، همان طورى كه در مورد دفع سرماى زمستان كرم خدا آن است كه آتش را آفريده و تو را به تهيه كردن آن از ميان آهن و سنگ راهنمايى كرده تا بتوانى بدان وسيله سرماى زمستان را از خود دفع كنى ! و همان طورى كه خريد هيزم و لباس از جمله چيزهايى است كه كمك مىگيرى ، در صورتى كه آفريدگارت هيچ نيازى بدان ندارد ، و تو براى خودت آنها را مىخرى ، چون خداوند آن را وسيلهاى براى آسايش تو آفريده ، همچنين از طاعت تو نيز خداوند بىنياز است ، و تنها راهى براى نجات
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 444
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٤٤