و براى آن فاسق ، از طاعات قلبى مانند : حبّ خدا ، خلوص نيّت ، ترس از خدا ، و حال تعظيم ، پيش آمده است كه براى تو پيش نيامده و همينها باعث محو گناهان او شده است ، و روز قيامت كه پردهها به يكسو روند ، درجات او را بالاتر از خودبينى ، و اين امكان دارد ، پس اگر در اين باره فكر كنى به عامل بازدارندهاى از تكبّر و از اينكه خود را بالاتر از ديگران ببينى ، دست خواهى يافت .
يكى از بزرگان مىگويد : عقل بندهاى كامل نيست مگر اين كه در او ده خصلت باشد . آنگاه نه مورد را برشمرد تا به دهمى رسيد ، گفت : دهم ، چه دهمى ! كه بدان وسيله كاخ عظمتش استوار و شهرتش جهانگير مىشود ، آن است كه همهء مردم را از خود بهتر ببينند ، زيرا مردم دو دستهاند : دستهاى برتر و بالاتر از او هستند و دستهاى بدتر و پستتر ، و او براى هر دو دسته از صميم قلب تواضع مىكند ، اگر ديگران را بهتر از خودش ديد ، نفسش درهم شكسته و آرزو مىكند كه از آنها باشد ، و اگر بدتر از خود ديد ، از خداوند متعال براى او و براى خودش طلب آمرزش مىكند و همواره خائف خواهد بود .
آوردهاند كه عابدى از بنى اسرائيل ، در كوهى جا داشت ، در خواب به او گفتند : نزد فلان كفّاش برو و از او درخواست كن تا براى تو دعا كند ، پس نزد او رفت و از كارش پرسيد ، و او در جواب گفت : روزها روزه مىگيرد و كاسبى مىكند ، و مقدارى از درآمدش را صدقه مىدهد ، و با بقيّه خرج زن و بچهاش را فراهم مىكند . برگشت در حالى كه مىگفت : البتّه اين كار خوبى است ، امّا مانند اطاعت خالص براى خدا نيست ، پس دوباره در خواب ديد به او گفتند : برو نزد آن كفشدوز و از او بپرس : اين صفا و جلوهء صورتت از چيست ؟ پس نزد او آمد و از او پرسيد ، او در جواب گفت : من هيچ كسى از مردم را نديدم ، مگر اينكه از دلم گذشت او اهل نجات است و من اهل هلاكت ! عابد گفت : اين است رمز مطلب ! و آنچه دليل بر اهميّت اين خصلت است اين آيه مباركه است : « و آنان كه
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 387
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٨٧