درمان بخل
بدان كه انگيزهء بخل ، دلبستگى به مال دنياست ، و علاقهء به مال ، دو علّت دارد :
يك جهت علاقهء به مال دنيا ، دلبستن به خواستهايى است كه جز با مال دنيا و آرزوى دراز ، دسترسى به آنها ميسّر نيست ، زيرا انسان اگر بداند كه پس از اندك مدّتى مىميرد ، چه بسا كه نسبت به مال خود ، بخل نورزد ، زيرا آن مقدارى كه در يك روز ، يا يك ماه و يا يك سال نيازمند است ، چيزى نيست . و اگر ، آدمى باشد ، با آرزوى كم ، اما اولادى داشته باشد ، فرزندان جايگزين آرزوى طولانى او مىشوند ، زيرا او ، بقاى فرزندان خود را بمنزلهء بقاى خود مىداند و به خاطر آنها بخل مىورزد ، و به همين دليل است كه پيامبر خدا ( ص ) فرمود :
فرزندان باعث بخل ، و دورى از حقيقت و باعث ناآگاهيند ، و اگر بر اينها ، ترس از تنگدستى و كم اطمينانى به رسيدن روزى هم افزوده شود ناگزير ، بخل زيادتر مىشود ( 1 ) . جهت دوّم آن است كه خود مال را دوست دارد ، بعضى مردم با اينكه مقدار كفايت براى باقيماندهء عمرشان را دارند ، در صورتى كه بر طبق جريان عادى هزينهء زندگيشان بسنده كنند ، و علاوه بر هزينهء زندگى اموال زيادى دارند ، به سنّ پيرى رسيده و فرزندى هم ندارند ، اما با اين حال به خود اجازه نمىدهند كه زكات بپردازند ، يا موقع بيمارى خودشان را معالجه كنند ، بلكه چنين كسى دلبسته و عاشق پول است و از داشتن پول و توانگريش لذت مىبرد ، و آنها را زير زمين