و حفظ آبرو ، و به خدمت گرفتن ديگرى صرف شود : اما صدقه كه اجر و پاداشش بر كسى پوشيده نيست ، زيرا كه صدقه باعث فرونشاندن خشم پروردگار است و فضيلتهاى صدقه مشهور است و در بارهء آن سخن را به درازا نمىكشيم .
اما جوانمردى ، يعنى صرف كردن مال براى ثروتمندان و اشراف در مهمانى و هديه و كمك و نظاير اينها كه اينها را صدقه نمىگويند ، بلكه صدقه همان است كه به نيازمندان داده مىشود ، جز اينكه اين كارها نيز از جمله فايدههاى دينى مال است زيرا بدين وسيله انسان برادران و دوستانى به دست مىآورد ، و كسب فضيلت و سخاوت مىكند و به جمع سخاوتمندان مىپيوندد ، بنا بر اين جز آن كه كار نيك انجام داده و راه جوانمردى و فتوّت را پيموده ، به صفت بخشندگى موصوف نمىشود ، و اين صفت نيز داراى اجر و ثواب فراوان است ، اخبار زيادى در زمينهء هدايا ، مهمانيها و وليمه دادن ، بدون شرط فقر و تنگدستى در مورد مصارف آنها ، رسيده است .
اما حفظ آبرو ، مقصود صرف مال در راه دفع بدگويى و هجو شاعران ، و بدگويى نادانان و بر طرف كردن شر آنها و بريدن زبانشان ، كه اين نيز - با وجود فايدهء دنيوى - از بهرههاى اخروى است . رسول خدا ( ص ) مىفرمايد : هر مالى كه انسان بدان وسيله آبروى خود را حفظ كند ، صدقه است ( 10 ) . چرا صدقه نباشد ، در صورتى كه غيبتكننده را از گناه غيبت باز مىدارد ، و از زخم زبان دشمن كه باعث ناراحتى و انتقامجويى خارج از حدّ شرعى مىگردد ، انسان را حفظ مىكند .
اما به خدمت گرفتن ديگرى ، به اين ترتيب است كه انسان براى فراهم آوردن وسايل بسيارى از كارها به ديگران نياز دارد ، زيرا اگر خود به عهده گيرد ، وقتش ضايع مىشود و سلوك راه آخرت با فكر و ذكر كه بالاترين مقام سالكان است ، غير ممكن مىشود ، و كسى كه تهى دست است ، لازم است تا خود كارهاى
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 301
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٠١