ده ! و آن حضرت از دنيا جز آن مقدار كه خير محض بود درخواست نمىكرد ( 6 ) .
و فرمود : بار الها مرا تنگدست زنده بدار و تنگدست بميران ( 7 ) ! و رسول خدا ( ص ) فرمود : بندگان درم و دينار هلاك شدند و از اين هلاكت به خود ، نيامدند ( 8 ) ، و آن بزرگوار بيان داشته است كه دوستدار دنيا بندهء دنياست و هر كس سنگى را بندگى كند ( 9 ) ، بت پرست است .
بدان كه مال دنيا همچون مارى است كه هم زهر دارد و هم پادزهر ، و فوايد مال ، همان پادزهر آن ، و پيامدهاى ناگوار آن زهر است ، پس هر كس بديها و خوبيهاى آن را بشناسد ، امكان آن را خواهد داشت تا از بدى آن دورى كند ، و از خوبى آن بهرهمند شود .
اما فوايد مال دنيا به دو بخش دنيوى و اخروى تقسيم مىشود . امّا فوايد دنيوى مال را نيازى به توضيح نيست ، زيرا شناخت آنها همگانى است و اگر چنين نبود ، مردم يك ديگر را به خاطر آن نابود نمىكردند ، و اما فايدههاى دينى را در سه بخش محدود مىكنيم :
1 - براى خود ، يا در راه عبادت و يا در راه كمك به عبادت ، صرف كند ، امّا عبادت مانند مكّه رفتن و صدقه دادن كه جز وسيلهء مال دنيا امكان وصول به آنها نيست ، و اين هر دو از مهمترين عبادتهايند ، در صورتى كه براى آدم فقير انجام آنها ممكن نيست و در نتيجه از اين فضيلت محروم است . و اما راه كمك به عبادت ، يعنى همان خوراك ، پوشاك ، ازدواج ، زيرا كه اين ضرورتها اگر در دسترس نباشند ، دل انسان متوجه آنها بوده ، و آسوده براى امور دينى نيست ، و آنچه كه براى انجام عبادتى ضرورت دارد ، خود نيز عبادت است و استفاده از مال دنيا به مقدار نياز ، براى كمك به امور دينى از جمله فوايد دينى است ، پس نبايد در اين برخوردارى ، بيش از مقدار نياز ، وارد شد ، زيرا در آن صورت تنها كامجويى دنيوى خواهد بود .
2 - مالى كه در راه مردم از قبيل صدقه ، خدمت به ديگران و جوانمردى
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 300
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٠٠