گاهى خوب و ستوده است و گاهى مذموم و بد ، اما شخص آگاه و هوشيار مىداند كه مال مورد ستايش غير از مال نكوهيده است ، و توضيح مطلب آن است كه از مال بايد به آن مقدار كه مصلحت باشد ، براى حفظ دين ، و نيرومندى بر اطاعت خدا - كه باعث رسيدن به سعادت اخروى يعنى نعمتهاى ابدى و جاى هميشگى است - كمك گرفت و استفاده كرد ، و به اين منظور خوردن ، آشاميدن ، مسكن ، ازدواج و پوشاك لازم است . خوردن باعث دوام و بقاى جسم است ، و ازدواج باعث بقاى نسل است و تكميل و تزكيه و آرايش نفس به زيور دانش و اخلاق در ارتباط با بدن است . هر كس اين ترتيب را بشناسد از ارزش مال و علت ارزندگى آن آگاه مىشود و مىداند كه از نظر نياز بدن به اين وسائل به خاطر انجام عبادت ، مال ارزش دارد .
و كسى كه فايده و نتيجه و هدف مال را بشناسد ، و براى همين منظور آگاهانه ، مال را مصرف كند و هدف آن را فراموش نكند ، كار نيك كرده و سود برده است و به نتيجهاى كه رسيده ، قابل ستايش است و در اين صورت مال وسيله و ابزارى براى هدف درستى است ، در صورتى كه مىتوانست وسيلهاى براى هدفهاى نادرست و فاسدى باشد كه مانع وصول به سعادت اخروى گرديده و راه علم و عمل را ببندد پس مال هم خوب است و هم بد ، خوب است نسبت به مقصود و هدف خوب ، و بد است نسبت به هدف بد ، پس هر كس از دنيا بيش از مقدار نياز استفاده كند ، باعث نابودى خود شده است و او ناآگاه و بىخبر از زيان عمل خويش است ، همان طورى كه در حديث آمده است .
و چون طبيعت انسانى ميل دارد از هواهاى نفس كه راه خدا را بر او مىبندند پيروى كند و مال اين كار را ساده مىكند و وسيلهء خطرناكى براى آن است ، مقدار اضافه بر كفايت پر خطر است ، و پيامبران از شرّ آن به خدا پناه مىبردند .
پيامبر ( ص ) فرمود : بار خدايا خوراك آل محمد را به مقدار كفاف قرار
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 299
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٢٩٩