از مدينه تا بصره
دو تن از مأموران به نامهاى رجاء بن ضحاك و ياسر خادم به همراه نامهاى مأمور انتقال امام عليه السّلام از مدينه به مقر حكومت وى بودند . آن دو به منزل امام رفتند و نامه مأمون را به حضرت تسليم كردند . امام با فرستادگان مأمون سخنى نگفت و با كراهت نامه را خواند و به ناچار پيشنهاد مأمون را پذيرفت و آمادهء سفر شد . آن حضرت در اولين گام قبل از آغاز سفر به سوى مرو ، دست به اقداماتى زد كه ماهيت پذيرش وليعهدى را آشكار كرد . امام رضا عليه السّلام با اقداماتى نظير وداع با مرقد مطهر رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، تعيين جانشين و اعلام امامت حضرت جواد عليه السّلام و وداع با خانوادهء خويش نشان داد كه وليعهدى ، ظاهرى آراسته بر چهرهء تبعيد و نفى بلد است . منابع اوليه و ساير تواريخ معتبر ، آغاز حركت امام رضا عليه السّلام را از مدينه به سوى بصره ذكر كردهاند . با وجود اين برخى از منابع به خصوص تذكرههاى متأخر مىنويسند : « حضرت ابتدا به مكه رفته و در اين سفر امام جواد عليه السّلام نيز همراه ايشان بودند ، امام با خانهء خدا وداع كرده ، سپس از مكه به سفر ادامه دادند . »
از بصره تا سوق الاهواز
از عراق تا خوزستان دو راه وجود دارد ؛ يكى از بغداد به واسط و از واسط به خوزستان و راه ديگر از بصره به خوزستان كه كوتاهترين راه و فاصله ميان ايران و عراق آن روز محسوب مىشد . راه بصره - اهواز در آن زمان 9 منزل و 36 فرسخ بود ، ولى از نامهاى قديم منازل اين مسير در نقشههاى امروزى اثرى نمانده است . ازاينرو به سختى مىتوان مسير حركت امام را مشخص كرد . امام رضا عليه السّلام از بصره به سوى اهواز حركت كرد ، ولى منابع تاريخى از جزئيات مسير حركت امام و منزلگاههايى كه حضرت در آن توقف فرمود هيچ گزارشى ارائه نكردهاند . با ورود امام رضا عليه السّلام به اهواز ، آن حضرت بيمار مىشود كه منابع ، دليل بيمارى امام را هواى بسيار گرم و مرطوب شهر عنوان مىكنند ، لذا مىتوان دريافت كه سفر امام در تابستان رخ داده است . سه بقعه به نام امام رضا عليه السّلام در شوشتر ، دو بقعه به نام شاخراسون ( شاه خراسان ) در دزفول و شوشتر و دو بقعهء ديگر به نامهاى امام ضامن وجود دارد كه بايد با نظرى نقادانه به آنها نگريست . اين بناها ( يادبود امام رضا عليه السّلام ) كه تعدادشان نزديك به ده بناست ، اگرچه از حيث كثرت ، گذر