علم هيئت است وپارهاى از أحاديث را كه برخى به دليل عدم فهم درست مقصود معصوم ، ردّ كردهاند ، ايشان با تبيين معناى درست آنها پذيرفتهاند . امّا متأسفانه مجالي براي نقل توضيحات ايشان در اين بخش نبود .
6 . در ارجاع به منابع حديثي به ذكر شمارهء جلد وصفحه بسنده نشد ، بلكه تمام خصوصيات مانند عنوان كتاب يا باب وشمارهء حديث نيز ذكر شد ، بجز هنگام ارجاع به وسائل ومستدرك الوسائل كه به جاى ذكر عنوان باب ، شمارهء باب ذكر شد هم براي سهولت يافتن حديث ، وهم براي اينكه عناوين أبواب در وسائل بر خلاف كتب أربعة ، آدمي را به اشتباه مىافكند وصاحب وسائل برداشت خود از حديث را در عنوانگذارى دخالت داده است كه البتة چندان صواب نيست .
ذكر عناوين أبواب كتب حديث به هنگام ارجاع ، فوايدى دارد كه بر أهل فن پوشيده نيست وبىتوجّهى به عنوان باب گاهى سبب اشتباه در فهم مىشود . مثلا توجه به اينكه فلان حديث در جوامع أولية در « باب النوادر » يا « باب نادر » يا ساير أبواب درج شده در اعتماد يا عدم اعتماد مؤلّف بر حديث وفهم وى از آن مؤثّر است « 1 » .
از آنجا كه فوايد گوناگون توجه به عناوين أبواب در منابع حديثي ، وضرر بىتوجهى به آن به طور مبسوط در مقالهء سودمند ودرازدامن « عناوين الأبواب وتراجمها في التراث الإسلامي » ذكر شده است « 2 » ، از نقل آن در اين مقدمه كوتاه چشم مىپوشم وفقهپژوهان را به مقاله ممتع مزبور ارجاع مىدهم . همچنين در اين مقاله اشتباه مرحوم آية الله خوئى قدّس سرّه بر اثر بىتوجهى به امر مزبور به خوبى شرح داده شده است .
7 . أحاديث قريب المضمون در هر باب كنار هم قرار گرفتهاند وعلاوة بر آن در چينش أبواب هم ، ترتيب منطقي وتناسب آنها با يكديگر لحاظ شده است مثلا باب 14 اختصاص دارد به أحاديث دالّ بر عدد ، وباب 15 به أحاديث ردّ عدد .
8 . استقصاى همه منابع وكنار هم چيدن أحاديث متّحد المضمون يا قريب المضمون ، وتوجه به اختلافات متنى وسندى به شكلى كه بيان شد فوايد گوناگونى دارد از جمله اينكه
پاورقی
( 1 ) . رك : روضة المتقين ، ج 3 ، ص 463 ؛ لوامع صاحبقرانى ، ج 6 ، ص 634 ؛ النجعة ، ج 4 ، ص 273 .
( 2 ) . چاپ شده در مجلّهء علوم الحديث ، شمارهء 5 ( محرّم الحرام - جمادى الآخرة 1420 ) ، ص 7 - 83 .