مفتى قطر در پاسخ خاطرنشان مىسازد كه در اسلام احكام نماز وروزه به مشاهده ورؤيت است . آغاز روزهء رمضان نخست با رؤيت هلال صورت مىگيرد وچنانچه هوا ابرى باشد ، بايد شعبان سى روز به حساب آيد همچنين آغاز ماه حجّ ، چنان كه خداوند مىفرمايد :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ
با ديدن هلال معنا مىيابد كه اين امر براي هيچ يك از مردم عالم ، جاهل ، شهري ، بيابانى ، باسواد ، بىسواد دشوار نيست . ودر حديث مىخوانيم : « صوموا لرؤيته ، وأفطروا لرؤيته » بر خلاف ماههاى شمسي كه جز حسابدانان از آن آگاهى ندارند .
بنابراين ، به حساب فلكى وجداول نجومى نمىتوان اعتماد نمود ؛ چون مبنى بر ظن وتخمين است نه با علم ويقين . لذا يك ماه را كامل وماه ديگر را ناقص تا آخر سال به حساب در مىآورند « 1 » ، حال آن كه چند ماه پىدرپى سى يا 29 روز واقع مىشود ؛ از اين رو در روز شمارها خطا راه مىيابد .
امّا شاهدان بايد موثق وعادل باشند وتساهل نداشته باشند واين اختلافى است كه پيش مىآيد ؛ چرا كه مردم به هر خبري گوش مىدهند وهر گزارشى از راديو پخش شود مىشنوند وعمل مىكنند وسبب پراكندگى مسلمانان مىشوند . امّا رؤيت صحيح ودرست ماه اين است كه ساكنان همه كشورها مانند : مصر وعراق ومغرب وحجاز ويمن وپاكستان وهند مىبينند ؛ پس اختلاف مطالع وآفاق معنا ندارد وصحيح نيست وتفاوتى نيست ؛ وتنها به خاطر اختلاف بينندگان وعدم اطمينان ووثوق به حال آنان است كه چندگانگى به چشم مىخورد « 2 » .
بنابراين ، آغاز وفرجام ماه ، نخست به رؤيت است وسپس به شهادت عدلين . امّا در روزهاى ابرى شهادت يك نفر عادل كفايت مىكند ؛ ولى در زمان ما كه تجربه نشان داده دروغگويان بسيارند وممكن است دست به كار شوند ، به شهادت يك نفر نمىتوان اعتماد
هامش
( 1 ) . مفتى قطر البتة با موازين ومقررات فلكيون آشنايى كامل ندارد ، وخيال مىكند منجّمان پيوسته محاسباتشان بر پايه امر وسط ( يك ماه تام وديگر ناقص به حساب آوردن ) است .
( 2 ) . مفتى محترم از هند تا مغرب را داخل يك أفق دانسته ، ليكن قواعد مسلم نجوم ورؤيت بر خلاف آن است .
بنابراين نمىتوان پيوسته ومطلقا حكم بلاد ياد شده را يكى تلقى كرد ؛ گرچه گاهى أوقات اين اتفاق ( اتّحاد ) رخ خواهد داد .