شرعي است ، هر چند يقينآور نباشد . نويسنده در نهايت معتقد است كه فقها در موضوع رؤيت ، گزيرى جز مراجعهء به هيويان وكارشناسان هيئت ندارند وبه عنوان مثال فقيهانى را بر مىشمرد كه خود أهل هيئت بودهاند وبه همين دليل هم از اشتباهاتى كه فقهاى ناآشنا به مباحث نجومى مرتكب شدهاند ، مصون ماندهاند .
نويسندهء مقالهء « تعارض بين رأى منجّمان وگواهى شهود به رؤيت هلال » با طرح اين مطلب كه أصولا كلّيهء فقهاى معاصر شيعه كه نظريهء أهل نجوم را در رؤيت هلال - در صورت يقينآور بودن براي رؤيتپذيرى يا رؤيتناپذيرى - داراى حجّيت وعمل بدان را الزامي دانستهاند ، اذعان مىكند كه تعبّد به قول منجّم در اين باره ، نه در روايتي ثبت شده ونه حتّى فقيهى شيعي بدان رأى داده است . با اين وجود ، مقاله به بحث رجوع به كارشناس كه حكم عقل وشيوهء عقلا است بدقت مىپردازد ومعتقد است كه نيازى به تعبّد شرعي در آن نيست وحجّيت هم دارد .
نويسنده همچنين به بررسى اين موضوع پرداخته است كه در صورت حجّيت داشتن قول منجّم ، آيا مىتوان مكلّف را به عمل بدان تكليف كرد يا خير ؟ سپس بتفصيل دربارهء اشتباهات نجومى بعض فقها دربارهء تسرّى اعتبار اثبات هلال در يك منطقه به مناطق ديگر سخن گفته است .
« بررسى تحليلي آراى فقهى رؤيت هلال » ، عنوان مقالهاى است كه ضمن معرفى سه ديدگاه ( نظريهء ) كلى فقهاى شيعه وبرخى فقيهان أهل سنّت دربارهء شرايط رؤيت هلال در أفق واثبات ماه قمري ، به بررسى نقّادانهء هر يك از آن نظريهها پرداخته ودر خاتمه نيز راهكارهايى به منظور اتفاق واتّحاد اين نظريات ارائه كرده است . سه ديدگاه مورد نظر نويسنده بترتيب عبارت از « نظريهء مشهور » ، « نظريهء غير مشهور » ( يا « اختصاص » ) و « نظريهء آية الله شيخ أبو القاسم خزعلى » است كه در هر مورد ابتدأ ادلّهء قضية بيان شده وسپس نقد هر يك از ادلّه - البتة در هر دو مورد با استشهاد به آراى فقهاى مشهور - ارائه گرديده است . تعابيرى نظير هم أفق بودن مناطق ، ضوابط رؤيتپذيرى وتقويم اسلامى مشترك ، از مفاهيم عمدهاى است كه در مقاله بدانها پرداخته شده است .
در مقالهء « بررسى حكم شرعي رؤيت هلال با چشم مسلّح » ، با اشاره به اينكه از زمان شروع استفادهء روشمند از ابزار كمكى براي مشاهدهء ماه نو بيش از چند دهه نمىگذرد ، به همين سبب موضوع كاربرد ابزارى نظير تلسكوپ از زمرهء موضوعات ومسائل مستحدثهء فقهى قلمداد شده است . آنگاه با ذكر شواهد مثال وبيان مشابهاتى در دو جنبهء مختلف فقهى
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3576
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥٧٦