دوربينهاى بسيار قوى يا تلسكوپ - استفاده كند ممكن است پهناى نوار به چند ده كيلومتر نيز تقليل يابد واين موجب افزايش دقت رؤيت مىگردد . حال چنانچه از فتواهاى جديد كه رؤيت را به طور مطلق ، ولو با استفاده از ابزارهاى رصدى قدرتمند ، معتبر دانسته است استفاده شود تقويم نگارى قمري نيز به سبب كوچك شدن نوار ( منطقهء ) بلا تكليف ، دقيقتر مىشود .
مقالهء « اعتبار قول هيوى در رؤيت هلال » ، ابتدأ به بحث دربارهء علم هيئت ( اخترشناسى ) واحكام نجوم ( تنجيم ) مىپردازد وپس از بيان تفاوتهاى بين اين دو ، با استناد به روايات وأحاديث شريفه ، ثابت مىكند كه آنچه در كلام نبي أكرم صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وائمهء معصوم عليهم السّلام در مذمّت تنجيم آمده است قابل تسرّى به دانشمندان هيوى وفلكى ويا همان حسّاب ( كه متوغّل در محاسبات نجومىاند ) نيست ؛ از همين روى ذمّ منجّم را در بعض أحاديث نيز در خور شأن منجّم كافر وملحد مىداند نه منجّم مسلمان . سپس نويسندهء مقاله بر اين أساس وبا آوردن شواهد مثال متعدد از فقهاى متقدّم ومراجع متأخّر ، بر صحّت گفتار خود تأكيد مىورزد .
وى با استفاده از نظريات فقيهان پيشين وسپسين براي تشخيص وپيشبينى موارد متعددى از پديدههاى علمي مانند خسوف ، كسوف ، تشخيص سمت قبله ودر محاق بودن ماه ، سخن هيوى ( - فلكى ) را البتة به صورت مشروط معتبر مىداند ومعتقد است در تشخيص بعض پديدههاى نجومى جز اعتماد به قول هيوى نمىتوان كرد . با توجه به اينكه تنها روش اصلى براي ثبوت ماه ، رؤيت است وبقيهء طرق ، نظاير بيّنه ، شياع وحكم حاكم ، همگى طريق بر طريقاند وبا آنها رؤيت ثابت مىشود ، چون مراد از رؤيت ، قابلية الرؤية است نه رؤيت فعلى خارجي ، بنابراين هر دليل وشيوهاى كه شرعا قابليت مشاهدهء هلال را ثابت كند معتبر است . لذا بر همين أساس وبا توجه به اينكه هيويان أهل خبرهء مسألهاند ورجوع به ايشان سيرهء عقلا وممضاى شرع است وآنان در بيشتر موارد مشخص مىكنند كه هلال رؤيتپذير است يا نه ، مراجعهء به آنها وپذيرفتن سخنانشان مانعى ندارد . مقاله همچنين به موضوع رؤيت با استفاده از محاسبات فلكى ونجومى واثبات اعتبار آن از منظر امام موسى صدر پرداخته است وبا اعتقاد به اينكه قول هيوى ، راهى در عرض رؤيت نيست وبعكس طريقي همسو با آن ، ودر حقيقت طريق بر طريق ، است وبا توجه به اينكه رؤيت طريقيّت دارد نه موضوعيّت ، قول أهل هيئت حجّت وشيوهاى معتبر براي اثبات رؤيتپذيرى هلال است ونيازى به يقينآور بودن آن نيست ؛ همچنان كه بيّنه طريق معتبر
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3575
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥٧٥